Jak podaje międzynarodowa organizacja Interights, działająca na rzecz ochrony praw człowieka, Abu Zubaydah, ofiara tajnego program więzień CIA, będzie dochodzić sprawiedliwości przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu.

(Londyn, 27 października 2011) - Abu Zubaydah, jedna z najsłynniejszych ofiar programu tajnych więzień CIA prowadzonego przez administrację Busha, był poddawany torturom i przetrzymywany w tajnym więzieniu przez władze USA, które współpracowały z licznymi państwami na całym świecie, w tym z Polską i Litwą. W toczącym się w Polsce śledztwie w sprawie tajnego więzienia CIA w Starych Kiejkutach Abu Zubaydah posiada status pokrzywdzonego.

Sprawa, która trafiła dzisiaj do ETPCz, dotyczy odpowiedzialności Litwy za zniknięcie, tortury i złe traktowanie w tajnym ośrodku na Litwie, a także szeregu innych naruszeń Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Sprawa została wniesiona do ETPCz przez Interights, międzynarodową organizację działają na rzecz ochrony praw człowieka, oraz grupę amerykańskich prawników.

Na początku 2005 roku Abu Zubaydah został przekazany na Litwę, gdzie był przetrzymywany w tajnym więzieniu. Ośrodek ten został zbudowany i wyposażony specjalnie na potrzeby CIA. Odbyło się to za wcześniejszą zgodą litewskich urzędników wysokiej rangi, którzy brali udział w zatuszowaniu tajnego przekazania więźniów, w tym Abu Zubaydah, do i z Litwy, ich przetrzymywania i torturowania na terytorium Litwy. Robili to, nie zważając na dostępne informacje wskazujące, że w tych ośrodkach dochodziło do naruszania praw człowieka. Abu Zubaydah został przekazany z tajnego więzienia na Litwie do innego więzienia, którego lokalizacja nie jest znana, skąd następnie przekazano go do więzienia Guantanamo na Kubie, gdzie jest przetrzymywany do dziś.

Skarga wniesiona do ETPCz dotyczy niewyjaśnienia przez litewski rząd naruszeń, których ofiarą padł Abu Zubaydah na terytorium Litwy. Nieefektywne dochodzenie przeprowadzone przez Prokuratora Generalnego za namową Parlamentu, zostało przedwcześnie zakończone 14 stycznia 2011. Pomimo nowych dowodów, które dostarczyły Reprive oraz Amnesty International, w październiku Prokurator Generalny podjął decyzję o niewszczynaniu śledztwa na nowo.

Przedstawiciele Abu Zubaydah są zdania, że Litwa nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku przeprowadzenia efektywnego postępowania, mimo nacisków wielu europejskich organów, które potępiły program CIA i współpracę z nim.

Abu Zubaydah, podejrzany o działalność terrorystyczną, został zatrzymany w Pakistanie w 2002 r. Amerykańskie dokumenty rządowe bezpośrednio łączą jego zatrzymanie z wprowadzeniem eksperymentalnego programu przesłuchań prowadzonego przez CIA. Według Międzynarodowego Czerwonego Krzyża Abu Zubaydah był jedynym zatrzymanym, który był ofiarą wszystkich technik wzmocnionych przesłuchań. Władze USA przyznały, że Abu Zubaydah był podtapiany 83 razy i był ofiarą stosowania innych psychicznych, jak i fizycznych tortur.

Przez cały czas, kiedy Abu Zubaydah był więziony i torturowany publikowano fałszywe oświadczenia, w celu uzasadnienia jego więzienia i złego traktowania. Władze USA konsekwentnie twierdziły, że był on trzecim lub czwartym człowiekiem w Al-Kaidzie i brał udział w większości jej akcji terrorystycznych, w tym w planowaniu ataków 11 września. Jednak te oskarżenia zostały wycofane, po tym jak Abu Zubaydzie przyznano pomoc prawną. Nigdy więcej nie stwierdzono potem, że Abu Zubaydah był członkiem Al-Kaidy, czy też brał udział w planowaniu zamachów 11 września.

W postępowaniu przed ETPCz Abu Zubaydah został pozbawiony możliwości publicznego przedstawienia faktów tej sprawy, ze względu na zakaz amerykańskiego Departamentu Sprawiedliwości oraz Departamentu Obrony.

Abu Zubaydah zwraca się również do Trybunału o określenie środków, które państwa powinny podjąć, aby uniknąć w przyszłości podobnych sytuacji. Abu Zubaydah pragnie również dowieść, że Litwa jest zobowiązana do przeprowadzenia niezależnego postępowania z jego udziałem lub za pośrednictwem jego przedstawicieli.

“To wyjątkowa sprawa, która rzuca nowe światło na program tajnych więzień CIA. Ten program nie mógłby być zrealizowany bez współpracy USA z innymi krajami na całym świecie. Ta sprawa dotyka kwestii odpowiedzialności Litwy nie tylko za naruszenie praw człowieka, w tym stosowanie tortur oraz przetrzymywania w tajnych więzieniach, ale również za nieprzeprowadzenie efektywnego śledztwa w tym zakresie” – mówi Danny Silverstone, dyrektor Interights.