W dniu dzisiejszym Helsińska Fundacja Praw Człowieka zwróciła się do Prezesa Rady Ministrów w związku z wystąpieniem z dnia 26 stycznia 2011 r. mec. Mikołaja Pietrzaka z Kancelarii Pietrzak&Sidor, pełnomocnika Al-Nashiri'ego, wzywającym Premiera RP do poparcia kolejnych wniosków prokuratury o udzielenie przez władze Stanów Zjednoczonych Ameryki pomocy prawnej w sprawie dotyczącej istnienia tajnych więzień CIA na terenie Polski.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka pragnie przyłączyć się do apelu pełnomocnika Al-Nashiri'ego, a także chciałaby uprzejmie zwrócić uwagę Pana Premiera na konieczność zagwarantowania, że przepisy Porozumienia o wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych zawartego między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki są respektowane.

Od 2008 r., tj. blisko od trzech lat toczy się postępowanie przygotowawcze przed polskimi organami sprawiedliwości mające na celu wyjaśnienie kwestii zaangażowania Polski w tajny program CIA przetrzymywania i transportowania więźniów.

Jak ujawniła jednak Prokuratura Apelacyjna w Warszawie, w 2009 r. władze polskie wystąpiły z wnioskiem o pomoc prawną w niniejszym postępowaniu do amerykańskich organów wymiaru sprawiedliwości. W dniu 7 października 2009 r. Departament Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych Ameryki poinformował, że uwagi na bezpieczeństwo lub inny podobny interes państwa wniosek ten nie zostanie zrealizowany. Ponadto władze amerykańskie podkreśliły, ze sprawę tę uważają za zamkniętą.

Co istotne, w ostatnim czasie dwie osoby: Al-Nashiri oraz Abu Zubaydah, więźniowie Guantanamo, którzy twierdzą, że byli nielegalnie przetrzymywani oraz torturowani w Polsce, otrzymali status pokrzywdzonego w toczącym się śledztwie. Kluczowym jest fakt, że prawnicy zarówno Al-Nashiri'ego oraz Abu Zubaydah zapowiedzieli wystąpienie do prokuratury z licznymi wnioskami o przeprowadzenie dowodów oraz przesłuchanie świadków również w drodze pomocy prawnej.

Z uwagi na wymiar wielopłaszczyznowy oraz międzynarodowy sprawy, w celu zapewnienia jej należytego wyjaśnienia konieczne jest wykorzystanie międzynarodowych instrumentów prawnych, takich jak wniosek o udzielenia pomocy prawnej.

Wobec przyznania statusu poszkodowanego Al-Nashiri'emu i Abu Zubaydah przez Prokuraturę Apelacyjną w Warszawie w toczącym się postępowaniu Polska znalazła się w niepowtarzalnej sytuacji. Polska ma bowiem możliwość doprowadzenia do ujawnienia prawdy o prowadzonej po zamachach z 11 września 2001 r. przez administrację Prezydenta Busha tzw. wojny z terroryzmem oraz związanych z nią zarzutów naruszenia praw człowieka, w tym ma możliwość dostarczenia odpowiedzi na pytanie, jaką rolę odegrała w wojnie z terrorem Polska.

Zwróciliśmy się więc do Premiera RP o zajęcie stanowiska w tej sprawie oraz przyłączyliśmy się do apelu pełnomocnika Al-Nashiri'ego o podjęcie stosownych działań mających na celu obdarzenie tej sprawy najwyższym zaangażowaniem, a także o popieranie kolejnych wniosków o pomoc prawną wystosowanych do władz amerykańskich przez polską Prokuraturę.

Zaznaczyliśmy również, że istnieje uzasadniona obawa, że bez pomocy Premiera RP, a także Ministerstwa Spraw Zagranicznych, skuteczne uzyskanie pomocy prawnej Departamentu Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych Ameryki może nie być możliwe do zrealizowania.

• English version of the Helsinki Foundation's for Human Rights letter