Interwencja w sprawie stosowania tymczasowego aresztowania wobec P.W.

Do Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka zwrócił się adwokat reprezentujący oskarżonego P.W. Przedstawiając sprawę swojego klienta, wskazał, że od dnia 29 lipca 2008 r., do dnia dzisiejszego, stosuje się wobec P.W., bez wyraźnego uzasadnienia, najsurowszy ze środków zapobiegawczych – tymczasowe aresztowanie.

Po zapoznaniu się z dokumentami odnoszącymi się do sprawy P.W., a w szczególności kolejnymi postanowieniami sądów dotyczącymi tymczasowego aresztowania, Fundacja przedstawiła sądowi wstępną opinię prawną w przedmiocie zasadności dalszego stosowania tego środka zapobiegawczego wobec P.W., sporządzoną w oparciu o orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu oraz przepisy kodeksu postępowania karnego.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka stwierdziła, że sądy nie uzasadniły w sposób wystarczający podstaw do zastosowania tymczasowego aresztowania wobec P.W. W kolejnych postanowieniach ograniczono się do powoływania wciąż na nowo tych samych przesłanek, nie rozważając tego, czy wraz z upływem czasu nie utraciły one swojej aktualności. Postępowanie takie w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka należy uznać za niedopuszczalne. Poza tym, niejednokrotnie w ogóle nie umotywowano decyzji o zastosowaniu środka zapobiegawczego, a jedynie dosłownie powtórzono przesłanki ustawowe, takie jak wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przez oskarżonego przestępstwa, obawa matactwa czy też grożąca surowa kara. Ponadto sądy nie rozważyły, na ile i czy w ogóle przesłanki te mają realny charakter, co w opinii ETPC jest konieczne i niezbędne dla postanowienia o tymczasowym aresztowaniu. Czy rzeczywiście oskarżonemu P.W. grozi surowa kara, skoro dwojgu oskarżonym w tej samej sprawie, którym zarzucano analogiczne przestępstwo, wymierzono karę pozbawienia wolności w granicach dolnego ustawowego zagrożenia, a w dodatku w zawieszeniu?

Tymczasowe aresztowanie jest najsurowszym środkiem zapobiegawczym, pozbawiającym człowieka wolności osobistej i winno być stosowane ostatecznie, gdy inne środki zapobiegawcze okazałaby się niewystarczające. Sądy w żadnym postanowieniu w przedmiotowej sprawie nie rozważyły, czy nieizolacyjne środki zapobiegawcze nie byłby wystarczające dla zabezpieczenia toczącego się postępowania. Należy ponadto stwierdzić, że z gotowością poręczenia społecznego za oskarżonego wystąpił NSZZ Policjantów, co samo w sobie może przemawiać za faktem, że P.W. cieszył się w swoim środowisku nieposzlakowaną opinią. Czy wobec tego rzeczywiście można zarzucić mu, że w razie uchylenia tymczasowego aresztowania, dopuści się mataczenia i będzie nakłaniał do składania fałszywych zeznań?

Fundacja wyraziła zaniepokojenie, że postępowanie sądów w niniejszej sprawie, ale także w wielu analogicznych sprawach, cechuje daleko idący automatyzm. Tymczasowe aresztowanie jest z pewnością środkiem wygodnym z punktu widzenia organów procesowych. Nie należy jednak zapominać o tym, że stanowi ono drastyczne wkroczenie w sferę praw i wolności człowieka, a dla osoby, wobec której się je stosuje, jest dramatycznym przeżyciem pociągającym za sobą daleko idące skutki, przede wszystkim dla sfery jego życia rodzinnego. Tym bardziej niepokojący jest fakt, że ten nadzwyczajny i teoretycznie znajdujący zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych środek zapobiegawczy, wciąż powszechnie orzeka się w sytuacjach, które, jak się wydaje, wcale tego nie wymagają.

Czytaj przedmiotową opinię Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w sprawie oskarżonego P.W.

Na odpowiedź na to pismo czekamy już 681 dni.