Opinia Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka dot. formy oświadczenia, którego publikacja została nakazana wyrokiem w sprawie z powództwa Doroty Rabczewskiej przeciwko Mieszkowi Sibilskiemu

W dniu 14 lipca 2010 r. w odpowiedzi na prośbę Pana Mieszka Sibilsiego, Helsińska Fundacja Praw Człowieka przedstawiła opinię prawną dotycząca wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu. Przedmiotem zaprezentowanego stanowiska było przede wszystkim brak rozważenia przez Sąd adekwatności nałożonego nakazu publikacji oświadczenia.

Podstawą faktyczną postępowania było umieszczenie w dniu 7 maja 2007 r. na stronie internetowej www.grupaoperacyjna.pl listu gratulacyjnego, którego autorem był pozwany – Mieszko Sibilski, a adresatem Radosław Majdan. Wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu zobowiązał pozwanego do publikacji oświadczenia w formie i treści wskazanej przez powódkę, tj. na stronach internetowych www.onet.pl w formie wyskakującego okienka pop-up w formacie 90x60 mm przez 7 dni oraz na stronie internetowej www.grupaoperacyjna.pl w formacie 180 x125 mm przez 2 miesiące. Sąd Apelacyjny stwierdził, że powódka jest osobą powszechnie znaną i dlatego musi liczyć się z zainteresowaniem i komentarzami mediów, ale nie w sposób naruszające jej dobra osobiste. Wskazał na konieczność rozróżnienia komentowania faktów z życia powódki od obraźliwych i uwłaczających godności orzeczeń.

W niniejszej sprawie wątpliwości budzi adekwatność formy oświadczenia orzeczonego na podstawie art. 24 k.c. Sąd nie ocenił i nie rozważył współmierności formy oświadczenia na stronach internetowych www.onet.pl za pośrednictwem wyskakującego okienka pop-up w formacie 90 x 60 mm przez 7 dni do stwierdzonego naruszenia dóbr osobistych. Zgodnie z informacją uzyskaną przez przedstawicieli Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka od Rzecznika Sądu Apelacyjnego w Poznaniu SSA Elżbiety Fijałkowskiej, Sąd nie dokonywał oceny formy oświadczenia żądanego przez powoda, a tym samym kosztów związanych z jego publikacją, ponieważ zarówno treść jak i forma nie była kwestionowana przez pozwanego, tak w postępowaniu w I instancji, jak i w postępowaniu apelacyjnym.

Według informacji uzyskanych przez przedstawicieli Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka od portalu Onet.pl, forma wyskakującego okienka pop-up obecnie nie jest już stosowana. Formą najbardziej zbliżoną do wskazanej przez Sąd jest toplayer. Jest to reklama internetowa o dowolnym kształcie, w formie animacji z możliwością zawarcia efektów dźwiękowych, wyświetlana nad treścią strony w dowolnym jej miejscu przez określony czas. Zgodnie z danymi uzyskanymi od Grupy Onet koszt publikacji oświadczenia w postaci najbardziej zbliżonej do określonej przez sąd wyniósłby 32 000 000 złotych. Podkreślono jednak trudności z realizacją takiego zamówienia i jego praktyczną niewykonalność.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka w swojej opinii stwierdziła, że przedmiotem oceny sądu w niniejszej sprawie powinien być nie tylko sam fakt naruszenia dóbr osobistych przez pozwanego i możliwość nałożenia na niego obowiązku publikacji oświadczenia. Uwaga sądu powinna być również skierowana na cechy precyzujące żądania powoda, czyli treść i formę publikowanego przekazu. Nie można wnioskować bezwzględnego związania sądu zawartym w pozwie żądaniem powoda i brakiem możliwości ingerowania w formę tak określonego żądania. Nieuprawnionym jest również uzależnienie badania cech oświadczenia określonych przez powoda w pozwie, mogących wpływać na jego adekwatność, tylko do wypadków podniesienia stosownych zarzutów przez pozwanego, który w pierwszej kolejności zmierza do podważenia podstaw powództwa. Poczynione ustalenia prowadzą do wniosku, że wykazanie w postępowaniu braku adekwatności orzeczonego przez sąd sposobu usunięcia stwierdzonych naruszeń dóbr osobistych powinno skutkować stwierdzeniem błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego.

Czytaj przedmiotowÄ… opiniÄ™ HFPC.