Menu główne

O programie

Jak pomagamy

Interwencje prawne dotyczące osób uzależnionych od narkotyków

Portal lex.pl o nas

Inne programy prawne

Programy interwencyjne i monitoringowe (krajowe)

Program Spraw Precedensowych

Obserwatorium wolności mediów w Polsce

Prawa człowieka a rozliczenia z przeszłością

Monitoring procesu legislacyjnego w obszarze wymiaru sprawiedliwości

Obserwatorium działalności CIA w Polsce

Opieka zdrowotna w polskich więzieniach i aresztach

Pomoc prawna dla uchodźców i migrantów

Obywatelski monitoring kandydatów na sędziów TK

Prawa dziecka

Prawa mniejszości

Programy interwencyjno-edukacyjne (krajowe)

Klinika Niewinność

Klinika Prawa Własności

Klinika "Prawa człowieka a podatki"

Programy badawcze

Krajowy Punkt Kontaktowy RAXEN

FRALEX - współpraca z Agencją Praw Podstawowych UE

Lepszy Wymiar Sprawiedliwości (współpraca z Forum Obywatelskiego Rozwoju)

Jesteśmy członkiem
Human Rights Network

Monitoring mediów dla HFPC prowadzi Press Service

Programy prawne HFPC korzystają z serwera podarowanego przez firmę ExOrigo

Opinia Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w sprawie nowelizacji ustawy o zarządzaniu kryzysowym

piątek, 07 sierpnia 2009 13:03

Opinia Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w sprawie nowelizacji ustawy o zarządzaniu kryzysowym

W piśmie z dnia 6 sierpnia 2009 roku Helsińska Fundacja Praw Człowieka przedstawiła Panu Lechowi Kaczyńskiemu – Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej – swoją opinię o nowelizacji ustawy o zarządzaniu kryzysowym z dnia 26 kwietnia 2007 roku, uchwalonej przez Sejm dnia 17 lipca 2009 r.

Uchwalona dnia 17 lipca 2009 r. nowelizacja ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 roku o zarządzaniu kryzysowym (Dz.U. z 2007 r., nr 89, poz. 590) ma na celu m.in. stworzenie mechanizmów umożliwiających sprawną współpracę podmiotów sektorów prywatnego i publicznego w sytuacjach „wpływających negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska, wywołujących znaczne ograniczenia w działaniu właściwych organów administracji publicznej ze względu na nieadekwatność posiadanych sił i środków," a także przy usuwaniu skutków takich sytuacji oraz „odtwarzaniu infrastruktury krytycznej".

Przyjęcie Nowelizacji może być uznane za wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 kwietnia 2009 r. (K 50/07), w którym Trybunał zakwestionował definicję „sytuacji kryzysowej" zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. Nr 89, poz. 590) i odroczył wejście w życie wyroku na okres 12 miesięcy od jego ogłoszenia. Nowelizacja jednak znacząco wykracza ponad to, co wynikałoby z wyroku Trybunału Konstytucyjnego i dokonuje znaczącej reformy systemu zarządzania kryzysowego.

W ocenie Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka część unormowań zawartych w uchwalonej nowelizacji ustawy z 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym może naruszać podstawowe zasady tworzenia prawa i otwiera organom państwa drogę do naruszeń praw i wolności jednostki, gwarantowanych Konstytucją RP i Europejską Konwencją Praw Człowieka. Kwestionowane przez nas przepisy nadają organom administracji publicznej, a w szczególności służbom specjalnym, szerokie (wręcz blankietowe) uprawnienia do działań potencjalnie godzących w konstytucyjne prawa i wolności, a w szczególności prawo do prywatności, autonomii informacyjnej oraz prawo własności. Jednocześnie nie zapewniają nad tymi działaniami właściwego, ścisłego nadzoru instancyjnego i sądowego.

Najważniejszymi unormowaniami ustawy mogącymi potencjalnie godzić w konstytucyjne prawa i wolności obywateli są w naszej opinii:

1) art. 5b ust. 7 pkt 4 Znowelizowanej Ustawy w związku z jej art. 3 ust. 2 może być uznany za niezgodny z następującymi gwarancjami konstytucyjnymi:

art. 2 Konstytucji ze względu na nieprecyzyjność normy prawnej, w szczególności w zakresie w jakim może to ingerować w prawa i wolności jednostki;

art. 64 Konstytucji, art. 77 ust. 2 oraz art. 78 Konstytucji w zakresie w jakim pozwala na uznanie obiektu, urządzenia lub instalacji, będącego własnością prywatną za wchodzący w skład infrastruktury krytycznej, bez wyraźnej podstawy prawnej, bez wydania decyzji administracyjnej oraz bez możliwości odwołania się od niej.

2) art. 6 ust. 1 pkt 1 Znowelizowanej Ustawy może być uznany za niezgodny z następującymi gwarancjami konstytucyjnymi:

art. 2 Konstytucji ze względu na zbyt ogólny charakter pojęcia „zagrożeń infrastruktury krytycznej", biorąc pod uwagę szeroki zakres samego pojęcia „infrastruktury krytycznej";

art. 47, art. 51 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji ze względu na możliwość gromadzenia danych (w tym danych o obywatelach) w zakresie nieproporcjonalnym do rzeczywistych potrzeb.

3) art. 12a ust. 2 Znowelizowanej Ustawy może być uznany za niezgodny z:

art. 2 Konstytucji, bowiem w demokratycznym państwie prawnym przepisy nakładające obowiązki na ogół obywateli lub ich poszczególne kategorie muszą być sformułowane w sposób nie budzący wątpliwości, same zaś obowiązki muszą być uzasadnione potrzebami ogółu i określone tak, by prawidłowość ich wypełniania nie zależała od kryterium uznaniowego;

art. 2 oraz 7 Konstytucji, bowiem omawiana regulacja stwarza organom państwowym możliwość obejścia prawa oraz w niedostateczny sposób precyzuje tryb, w jakim mają one podejmować czynności, w tym ingerujące bezpośrednio w prawa człowieka;

art. 77 ust. 2 oraz art. 78 w związku z art. 45 Konstytucji, bowiem Znowelizowana Ustawa nie przewiduje żadnego trybu odwoławczego ani nie określa sądu właściwego dla skargi podmiotu, objętego obowiązkiem informacyjnym na działania Szefa ABW lub dla potrzeb ustalenia treści obowiązku informacyjnego w konkretnych warunkach, chociażby ex-post. Ponadto Znowelizowana Ustawa nie przewiduje żadnego trybu odwoławczego ani nie określa sądu właściwego dla skargi osoby innej niż podmiot objęty obowiązkiem informacyjnym, której bezpośrednio lub pośrednio dotyczą informacje przekazywane Szefowi ABW, na fakt ich przekazywania, ich treść lub sposób w jaki zostają wykorzystane, chociażby ex post;

art. 47, art. 51 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, ponieważ zobowiązuje do przekazywania informacji, które nie mają związku z wykonywaniem kompetencji na podstawie ustawy, w szczególności w zakresie, w jakim odnosi się do przekazywania informacji niezwiązanych z infrastrukturą krytyczną, a tym samym zobowiązują do pozyskiwania informacji innych niż niezbędne w demokratycznym państwie;

art. 47, art. 51 ust. 3 oraz art. 51 ust. 4 Konstytucji, bowiem stwarza warunki do naruszania prywatności i braku poszanowania życia prywatnego i rodzinnego osób innych niż podmiot objęty obowiązkiem informacyjnym, których bezpośrednio lub pośrednio dotyczą informacje przekazywane Szefowi ABW, nie określając trybu działania organów państwowych, zapobiegającego podobnym naruszeniom i nie poddając ich działań kontroli. Jednocześnie Znowelizowana Ustawa w żaden sposób nie określa w jaki sposób zainteresowane osoby lub podmioty prywatne (czyli te, na których temat zbiera się informacje) mają prawo dostępu do dotyczących ich urzędowych dokumentów i zbiorów danych, a także prawa do sprostowania czy usunięcia danych nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą.

4) art. 12a ust. 3 Znowelizowanej Ustawy może być uznany za niezgodny z:

art. 2 Konstytucji, bowiem w demokratycznym państwie prawnym przepisy nakładające obowiązki na ogół obywateli lub ich poszczególne kategorie muszą być sformułowane w sposób nie budzący wątpliwości, same zaś obowiązki muszą być uzasadnione potrzebami ogółu i określone tak, by prawidłowość ich wypełniania nie zależała od kryterium uznaniowego;

art. 2 oraz art. 7 Konstytucji, bowiem omawiana regulacja stwarza organom państwowym możliwość obejścia prawa oraz w niedostateczny sposób precyzuje tryb, w jakim mają one podejmować czynności. Omawiana regulacja tworzy sytuację, w której organ władzy państwowej samodzielnie i w sposób uznaniowy decyduje o przyznaniu sobie uprawnień do samodzielnego i w sposób uznaniowy ingerowania w działalność podmiotów prywatnych;

art. 64 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, bowiem stwarza organom państwowym możliwość podejmowania działań naruszających istotę prawa własności a także niewystarczająco normuje zakres upoważnienia do podejmowania tych działań, nawet gdyby miały prawo to jedynie ograniczać;

art. 77 ust. 2, art. 78 w związku z art. 45 Konstytucji. Znowelizowana Ustawa nie określa trybu odwoławczego ani sądu właściwego dla skargi podmiotu obowiązanego do stosowania się do zaleceń Szefa ABW na treść, formę lub zasadność zalecenia, chociażby ex post. Znowelizowana Ustawa nie określa także trybu odwoławczego ani sądu właściwego dla skargi osoby, nie będącej podmiotem obowiązanym do stosowania się do zaleceń Szefa ABW, ale której praw lub obowiązków treść zalecenia bezpośrednio lub pośrednio dotyczy na treść, formę lub zasadność zalecenia, chociażby ex post.

Pełny tekst opinii można przeczytać tutaj.

Joomla SEF URLs by Artio