Pismo do RPO dotyczące kwestii przyznawania statusu pokrzywdzonego przestępstwem określonym w art. 152 § 2 k.k.

Do Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka zwrócił się z prośbą o interwencję Pan K.W. Wniósł on do prokuratury rejonowej zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa określonego w art. 152 § 2 k.k., polegającego na udzieleniu pomocy Pani M.W. w przerwaniu ciąży. Prokuratura rejonowa postanowieniem odmówiła wszczęcia śledztwa w sprawie.

Na podstawie wniesionego przez Pana W. zażalenia sąd okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie. Prokuratura rejonowa wydała więc zawiadomienie o wszczęciu śledztwa, które zostało skierowane do Pana W., uznanego za pokrzywdzonego przestępstwem.

Następnie prokuratura rejonowa poinformowała pełnomocnika Pana W. o tym, że pomimo poprzedniego przyznania mu statusu pokrzywdzonego, Pan W. nie jest pokrzywdzonym w myśl art. 49 k.p.k. i będzie traktowany jako osoba zawiadamiająca o przestępstwie.

Pan W. złożył kolejno do prokuratury okręgowej wniosek o objęcie przedmiotowego śledztwa nadzorem oraz przyznanie mu statusu pokrzywdzonego przestępstwem określonym w art. 152 § 2 k.k.

Następnie prokuratura okręgowa poinformowała pełnomocnika Pana W., że zwróciła się do prokuratury rejonowej o przyznanie statusu pokrzywdzonego Panu K.W.

Prokuratura rejonowa postanowiła jednak nie uwzględnić zażalenia Pana W, powołując się nadal na brak statusu pokrzywdzonego, w wyniku czego śledztwo zostało umorzone. W odpowiedzi na zażalenie Pana W. na postanowienie o umorzeniu śledztwa prokuratura rejonowa wydała zarządzenie o odmowie przyjęcia zażalenia, uzasadniając je brakiem statusu pokrzywdzonego wnoszącego zażalenie.

W zwiÄ…zku z opisanÄ… wyżej sprawÄ…, HelsiÅ„ska Fundacja Praw CzÅ‚owieka  zwróciÅ‚a uwagÄ™ Rzecznik Praw Obywatelskich na problem przyznawania statusu pokrzywdzonego przestÄ™pstwem okreÅ›lonym w art. 152 § 2 k.k. Odmienna praktyka przyznawania tego statusu przez prokuraturÄ™ okrÄ™gowÄ… oraz prokuraturÄ™ rejonowÄ… daje obraz rozbieżnoÅ›ci, jakie mogÄ… zaistnieć w praktyce stosowania obecnego unormowania.

Zagadnienie statusu potencjalnego ojca, jako osoby pokrzywdzonej w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa określonego w art. 152 § 2 k.k. jest kwestią skomplikowaną z prawnego punktu widzenia a jednocześnie dotykającą niezwykle delikatnej sfery życia ludzkiego, jaką jest swoboda kreowania swojego życia rodzinnego.

Problematyka praw potencjalnych rodziców biologicznych była poruszana już w wyrokach Sądu Najwyższego (postanowienie z dnia 26 marca 2009 r. sygn. I KZP 2/09 oraz wyrok z dnia 13 października 2005 r. sygn. IV CK 161/05) oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (Evans przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, skarga nr 6339/05).

Uważamy, że kwestia przyznawania statusu pokrzywdzonego przestępstwem określonym w art. 152 § 2 k.k. leży w obszarze wymagającym ujednolicenia stosowania prawa w Polsce. Z tego względu pozwoliliśmy sobie zasugerować podjęcie przez Rzecznik Praw Obywatelskich odpowiednich kroków.