Konferencja "Granice ochrony danych osobowych w stosunkach pracy"

Dnia 2 grudnia 2008 r. w Warszawie odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa pt. Granice ochrony danych osobowych w stosunkach pracy. Konferencja została zorganizowana przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych oraz Kolegium Prawa Akademii Leona Koźmińskiego. 

Konferencję w imieniu organizatorów otworzył Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych Michał Serzycki oraz Rektor Akademii Leona Koźmińskiego prof. Andrzej K. Koźmiński. Konferencja została podzielona na dwie sesje. Pierwsza poświęcona została ochronie danych osobowych pracowników, a druga nowoczesnych technologiom nadzoru w miejscu pracy. 

Konferencja zgromadziła wielu specjalistów z zakresu ochrony danych osobowych oraz prawa pracy, zarówno naukowców jak i praktyków. W czasie pierwszej sesji uwaga została poświęcona m.in. takim zagadnieniom jak granice pozyskiwania danych osobowych pracownika dotyczących stanu zdrowia (prof. T. Wyka), ochronie danych osobowych w kontekście współpracy pracodawcy ze związkami zawodowymi, a także przekazywania danych pracowników będących członkami związków zawodowych (dr Dominika Dörre-Nowak, G. Orłowski), problemom praktycznym ze stosowaniem ustawy o ochronie danych osobowych (dr G. Spytek-Bandurska), w tym również w kontekście działalności kontrolnej inspekcji pracy (E. Szafaryn), problematyce zgody  pracownika na gromadzenie i przetwarzanie danych osobowych (dr A. Nerka), monitoringowi wielkopowierzchniowych obiektów handlowych (prof. J. Konieczny, M. Skorecki), wpływowi monitoringu na jakość pracy (U. Góral).

W czasie drugiej sesji uwaga została skupiona w dużej mierze na zgodności z prawem obecnie stosowanych technik i wykorzystania nowych technologii. Zdaniem prof. Ryszarda Jaworskiego (Katedra Kryminalistyki WPAiE UWr) badania poligraficzne powinny być dopuszczalne nie tylko w procesie karnym. Jego zdaniem są one sporadycznie przeprowadzane również wobec pracowników na zlecenie pracodawców w przypadkach poważnych kradzieży lub sabotażu. Prof. Jaworski sformułował dość kontrowersyjną tezę, że w prawie pracy i - szerzej - w prawie cywilnym nie ma zakazu stosowania badań poligraficznych, a w konsekwencji istnieją pewne sytuacje kiedy można ich używać. Wskazał, że kierownicy zakładów pracy decydują się na badanie poligraficzne w ostateczności, wobec bezczynności organów ścigania lub ich bezradności, wtedy gdy działania sprawców powodują ogromne straty dla firmy, a nawet zagrażają istnieniu przedsiębiorstwa, co może spowodować pozbawienie pracy niekiedy znacznej liczby osób. Sprawcy takich czynów zazwyczaj podejmują je mając pewność, że sami pozostaną poza kręgiem podejrzeń, co oznacza, że podejrzenia będą skierowane przeciwko osobom niewinnym. 

Dr Arwid Mednis (Wierzbowski Eversheds) rozważył znaczenie orzeczeń Europejskiego Trybunał Praw Człowieka (m.in. sprawy Copland p. Wielkiej Brytanii oraz Halford p. Wielkiej Brytanii) dla dyskusji na temat prywatności w miejscu pracy oraz dla koniecznych - jego zdaniem - zmian w polskim prawie. Dr M. Sakowska-Baryła rozważyła granice dopuszczalności przetwarzania danych osobowych pracowników samorządowych. 

Dr Adam Bodnar (Helsińska Fundacja Praw Człowieka) skupił się na konstytucyjnych ramach ingerencji w prywatność pracownika w kontekście stosowania nowych technologii. Jego zdaniem wykorzystanie nowych technologii wymaga precyzyjnych przepisów ustawowych oraz zmiany Kodeksu pracy. Co do zasady pracodawca poprzez stosowanie nowych technologii może ingerować w prywatność pracownika, pod warunkiem, że ingerencja jest proporcjonalna do realizowanego celu. Oznacza to, że korzystanie z technologii musi być związane z wyraźnymi potrzebami pracodawcy. Jednocześnie zabronione powinno być korzystanie ze środków, które byłyby nadmierne czy niepotrzebne, szczególnie jeśli pracodawca może osiągnąć podobny cel innym sposobem. Pracownik powinien wiedzieć, że np. jego komunikacja mailowa lub telefoniczna jest kontrolowana, albo że czas pracy jest monitorowany. Bardzo ważne jest także zabezpieczenie danych zbieranych w ten sposób, obowiązek ich kasowania po określonym czasie, a także dostęp zainteresowanej osoby do zgromadzonych danych. Sama zgoda jednostki na poddanie się kontroli nie jest wystarczająca, gdyż zazwyczaj pracownik znajduje się w sytuacji nierównej, co uniemożliwia mu podjęcie swobodnej decyzji. Zdaniem A. Bodnara nie można zachwycać się nowymi technologiami, szczególnie jeśli ich wykorzystywanie nie jest potrzebne do osiągnięcia celów przez pracodawcę. 

Wystąpienie dr Arkadiusza Lacha (Katedra Postępowania Karnego WPiA UMK) poświęcone było monitorowaniu pracowników w miejscu pracy. Szczególnie istotne były jego rozważania odnoszące się do kwestii odpowiedzialności karnej za działania naruszające prywatność innej osoby. Z kolei M. Madej (Instytut Nauk Prawno-Administracyjnych WPiA UW) odniosła się do kwestii monitoringu systemu informatycznego w kontekście przepisów Kodeksu pracy. Na zakończenie konferencji dr Jarosław Pietruszka przedstawił zastosowanie nowych technologii w psychofizjologicznych badaniach poligraficznych i wariograficznych w stosunkach pracy.

Adam Bodnar