Starostowie wysyłają na badania kierowców bez podstawy prawnej

Zgodnie z ustawą – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zmian.) skierowanie na powyższe badania może nastąpić jedynie w przypadku wystąpienia jednej z okoliczności wymienionych w art. 122 w/w ustawy. I tak w szczególności ustęp 1 pkt 4 tego artykułu wskazuje, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega:(…)4) kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia; (…) Podkreślić trzeba, że przepis ów wyraźnie stanowi, iż badaniu takiemu może podlegać jedynie „kierujący pojazdem”. Definicja ustawowa – zawarta w art. 2 pkt 20 ustawy – określa kierującego jako: „osobę, która kieruje pojazdem lub zespołem pojazdów, a także osobę, która prowadzi kolumnę pieszych, jedzie wierzchem albo pędzi zwierzęta pojedynczo lub w stadzie.” Zatem przedmiotowemu badaniu ustawa pozwala poddać tylko te osoby, których stan zdrowia budził wątpliwości w chwili i w związku z kierowaniem pojazdem. Gdyby bowiem ustawodawca chciał poddać rzeczonym badaniom inną kategorię osób, posłużyłby się innym sformułowaniem. W szczególności mógłby użyć określenia „kierowca”, co według definicji ustawowej zawartej w art. 2 pkt 21 ustawy oznacza: „osobę uprawnioną do kierowania pojazdem silnikowym”.       

Z tego wynika, iż nie ma ustawowych przesłanek do kierowania na badania lekarskie osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami z tego tylko powodu, że mogą być one uzależnione od alkoholu lub środków odurzających.          

Opinia ta została przedstawiona Prezesowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach prof. Ryszardowi Mikoszowi w sprawie Pana Mariusza C., Prezesowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Zdzisławowi Pietrasikowi w sprawie Pana Mieczysława P., a także Ministrowi Sprawiedliwości prof. Zbigniewowi Ćwiąkalskiemu oraz Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji Panu Grzegorzowi Schetynie w sprawie Pana Romana K.   

Helsińska Fundacja Praw Człowieka wystosowała również pismo do Minister Zdrowia Pani Ewy Kopacz, w którym przedstawiła swoje stanowisko oraz wnioskowała o zmianę rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 2, poz. 15). Owe rozporządzenie stanowi rozszerzenie zakresu stosowania ustawy z dnia 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zmian.), w oparciu o którą to ustawę kierowcy wysyłani są na przedmiotowe badania. Takie rozszerzenie jest sprzeczne z art. 92 Konstytucji RP stanowiącym, iż rozporządzenia są wydawane tylko i wyłącznie na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. W tym świetle stosowanie spornego rozporządzenia jest sprzeczne z art. 7 Konstytucji RP, według którego organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W związku z tym można ponadto stwierdzić, że doszło w tym przypadku do naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego.