Chełm: 13 celników zwolnionych z aresztu

Do HFPC zgłosili się funkcjonariusze służby celnej, którzy podnoszą problem licznych spraw, w których prokuratorzy stawiają celnikom zarzuty o przyjmowanie korzyści majątkowych. Z dotychczasowych obserwacji wynika, że wiele z tych zarzutów opiera się na ustnych pomówieniach członków zorganizowanych grup przestępczych lub innych funkcjonariuszy. Co więcej, przedstawiane zarzuty niejednokrotnie nie są precyzyjnie sformułowane lub rzetelnie uzasadnione (np. kwota rzekomo przyjętej korzyści majątkowej wyliczana jest na podstawie mnożnika liczby odbytych dni służby w danym okresie; zarzuty wskazują jedynie, że korzyść miałaby być przyjęta od nieustalonych obywateli Republiki Ukrainy). Natomiast częstą konsekwencją tak postawionych zarzutów jest stosowanie wobec celników najbardziej dotkliwego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania.

Działania te miały nasilić się szczególnie w ostatnim czasie, przed wejściem w życie ustawy uchylającej kontrowersyjne przepisy art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o służbie celnej (Dz. U. Nr 156, poz. 1641, z późn. zm.), które przewidywały zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby w wypadku wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia lub zastosowania tymczasowego aresztowania.

W dniach 30 maja i 2 czerwca 2008 r. Sąd Rejonowy w Chełmie rozpoznawał wnioski prokuratury o przedłużenie tymczasowego aresztowania względem 14 funkcjonariuszy służby celnej, którzy aresztowani byli już od 3 miesięcy. Wśród nich wice-przewodniczący oraz członek związków zawodowych. Posiedzenia Sądu w tych sprawach obserwowali przedstawiciele HFPC, jak i związków zawodowych.

Obrońcy wszystkich funkcjonariuszy sygnalizowali, że mamy tu do czynienia z typowym aresztem wydobywczym stosowanym przez prokuraturę – przy quasi identycznych zarzutach, wobec funkcjonariuszy, którzy przyznali się do winy, tymczasowe aresztowanie w ogóle nie jest stosowane lub zmieniane jest na środki nieizolacyjne. Ponadto nie są dokonywane żadne czynności z udziałem podejrzanych celników, nawet pomimo ich formalnych wniosków (np. przesłuchania, konfrontacje). Sprawa jest niewątpliwie obszerna i wielowątkowa, prowadzi ją jednak tylko jeden prokurator – obrońcy podkreślają, że w tym przypadku podejrzani nie mogą ponosić konsekwencji złej organizacji pracy prokuratury. Obrońcom jak i aresztowanym prokuratura odmawia dostępu do akt sprawy, powołując się na tajność prowadzonego postępowania. Postanowienia o zastosowaniu tymczasowego aresztowania uzasadniane są zagrażającą wysoką karą i obawą matactwa, podczas gdy podejrzani w podobnych sprawach, którzy do tej pory dobrowolnie poddali się karze, uzgadniają z prokuraturą kary pozbawienia wolności w zawieszeniu, a żadna realna obawa matactwa nie została udowodniona przez prokuraturę. Wobec większości z 14 funkcjonariuszy obrona przedstawiła poręczenia społeczne. Niektórzy złożyli również zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia członków rodziny, którzy wymagają opieki.

Sąd Rejonowy w Chełmie postanowił nie uwzględnić wniosków prokuratury o przedłużenie stosowania tymczasowego aresztowania wobec 13 z 14 celników, zmieniając dotychczasowy środek zapobiegawczy na poręczenie majątkowe w wysokości 80 tys. zł, dozór policyjny oraz zakaz opuszczania kraju.

Ze względu na wagę poruszanego problemu, HFPC postanowiła podjąć jednocześnie działania w szerszym zakresie niż zgłaszane do nas indywidualne sprawy. W tym celu odbyły się już spotkania z Panem Dariuszem Kuberskim – Dyrektorem Biura Prezydialnego Prokuratury Krajowej, i z Panem Grzegorzem Smogorzewskim – Dyrektorem Departamentu Służby Celnej w Ministerstwie Finansów, oraz z Posłem Ryszardem Kaliszem – Przewodniczącym Sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka.

Pierwszym efektem tych działań było pismo skierowane do Departamentu Służby Celnej w MF, dotyczące przepisów projektu ustawy o Służbie Celnej z dnia 8 maja 2008 r., w zakresie konsekwencji stosowania tymczasowego aresztowania wobec celników.