• 
• 
• 

Konferencja w Toruniu o Karcie Praw Podstawowych

W dniach 25-26 marca 2009 r. w Toruniu odbyła się konferencja pt. Karta Praw Podstawowych UE - nowe standardy ochrony praw człowieka? Konferencja została zorganizowana przez Instytut Politologii Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oraz przez Helsińską Fundację Praw Człowieka. Była to II konferencja naukowa z cyklu „Prawa człowieka wobec wyzwań współczesności", realizowanego przez polskie uczelnie oraz HFPCz.

 

Deprecated: Function ereg() is deprecated in /var/www/functionsNew.php on line 1215

Pierwsza konferencja z tego cyklu została zorganizowana na Akademii Pedagogicznej w Słupsku. Cykl z kolei jest wynikiem osobistego zaangażowania absolwentów Szkoły Praw Człowieka HFPCZ, którzy obecnie są pracownikami naukowymi na różnych krajowych uczelniach. Konferencję w Toruniu z ramienia UMK organizował dr Wiesław Wacławczyk - jeden z absolwentów Szkoły Praw Człowieka HFPCZ, a z ramienia HFPCz - Laura Koba.

Konferencja rozpoczęła się od oficjalnego otwarcia oraz przywitania licznie zgromadzonej publiczności oraz uczestników przez prof. Romana Bäckera, dyrektora Instytutu Politologii UMK w Toruniu oraz przez Danutę Przywarę, Prezesa HFPCz. Wprowadzenia do tematyki konferencji dokonał prof. Władysław Czapliński (Instytut Nauk Prawnych PAN). Przedstawił on genezę rozwoju koncepcji ochrony praw podstawowych UE, szczególnie skupiając się na immanentnym konflikcie pomiędzy ochroną praw podstawowych w państwach członkowskich oraz w Unii Europejskiej. W tym kontekście omówił znaczenie Karty Praw Podstawowych UE oraz ewentualne zagrożenia związane z jej stosowaniem.

Pierwszy panel zmierzał do odpowiedzi dlaczego potrzebna jest Karta Praw Podstawowych. Choć niektórzy z mówców zadawali także pytanie czy w ogóle jest potrzebna, to jednak dominował pogląd o konieczności istnienia kompleksowego katalogu praw i wolności dla UE. W panelu tym wystąpili prof. Janusz Symonides (Instytut Stosunków Międzynarodowych UW), prof. Władysław Czapliński (INP PAN), prof. Tadeusz Jasudowicz (WPiA UMK), prof. Alfred Lutrzykowski (Instytut Politologii UMK), prof. Jacek Sobczak (UAM, Sąd Najwyższy), a także dr Adam Bodnar (WPiA UW, Helsińska Fundacja Praw Człowieka). J. Symonides zwracał uwagę na nie do końca określone miejsce Karty Praw Podstawowych wśród innych dokumentów chroniących prawa człowieka, a także niepewność co do jej przyszłości. W. Czapliński przedstawił wszystkie najważniejsze argumenty przemawiające za pełnym obowiązywaniem Karty. T. Jasudowicz wyraził poważne obawy związane z potencjalną nadmierną interpretacją niektórych postanowień Karty przez ETS. A. Lutrzykowski zauważył, że Karta ustanawia wysoki standard w zakresie prawa do dobrej administracji, który niestety nie jest odzwierciedlony na gruncie polskiego prawa. J. Sobczak odniósł się do potencjalnych problemów związanych z interpretacją Karty przez sądy, a także do różnych technik orzeczniczych stosowanych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka oraz Europejski Trybunał Sprawiedliwości. A. Bodnar przedstawił Kartę w świetle koncepcji wielopoziomowego konstytucjonalizmu i zastanawiał się jaką realną potrzebę wypełnia Karta w zakresie ochrony praw jednostek przed nadużyciami ze strony władzy.

Drugi panel poświęcony został dyskusji na temat instytucji ochrony praw podstawowych. Uczestnicy panelu - dr Radosław Potorski (Instytut Politologii PAN) oraz A. Bodnar przedstawili różne instytucje służące ochronie praw podstawowych w UE, jak sądy wspólnotowe, Ombudsman Europejski, prawo petycji do Parlamentu Europejskiego, a także nowo powstałą Agencję Praw Podstawowych UE. Właśnie problematyka funkcjonowania Agencji wzbudziła największe zainteresowanie. Dr Agnieszka Florczak (Instytut Politologii UWr) zwracała uwagę na kontrowersje towarzyszące powstaniu tej instytucji, jej ograniczone kompetencje, szczególnie w świetle realnych potrzeb prowadzenia polityki przez UE w zakresie ochrony praw podstawowych w państwach członkowskich, oraz w państwach kandydujących do członkostwa i stowarzyszonych z UE.

W pierwszym dniu konferencji przeprowadzone zostały także warsztaty na temat spraw rozpatrywanych przez Sad Pierwszej Instancji oraz Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Zadaniem uczestników było zaproponowanie rozwiązań spraw, których stan faktyczny opierał się na orzeczeniach ETS. W szczególności chodziło o sprawy Coleman (dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność osoby, która sama nie jest niepełnosprawna, lecz wychowuje taką osobę), Garcia Avello (ograniczenie możliwości zmiany nazwiska przemieszczających się obywateli UE) oraz Tadao Maruko (dyskryminacja ze względu na orientację seksualną w zakresie prawa do renty wdowiej po zmarłym partnerze). Tego dnia uczestnicy mieli także możliwość obejrzenia filmu na temat Nagrody im. Sacharowa na Rzecz Wolności Myśli. Spotkali się także z Różą Thun, dyrektorką Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce.

W ciągu drugiego dnia konferencji uczestnicy prezentowali referaty poświęcone różnym zagadnieniom związanym z tematyką ochrony praw podstawowych w UE. Wystąpili głównie pracownicy naukowi - absolwenci Szkoły Praw Człowieka Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. W szczególności referaty zaprezentowali: dr Teresa Astramowicz-Leyk, dr Krzysztof Przybyszewski, dr Wiesław Wacławczyk, dr Agnieszka Florczak, dr Artur Domagała, dr Magdalena Rosińska, dr Karolina Wierczyńska, dr Radosław Potorski, Katarzyna Grzelak, dr Renata Runiewicz-Jasińska, dr Larysa Leszczenko, Paweł Czachor, dr Jolanta Arcimowicz, dr Beata Dobrowolska, Bartosz Kaluziński, Mateusz Maćkowiak, Michał Miklas, Laura Koba, Paweł Cegiełko, Marlena Stańczyk, dr Ewelina Sitarska, dr Marcin Jastrzębski oraz dr Dariusz Juszczak.

Referaty oraz dyskusje w czasie konferencji stały na wysokim poziomie merytorycznym. Z konferencji zostanie przygotowana publikacja.

Konferencja była także okazją do podpisania przez absolwentów Szkoły Praw Człowieka HFPCZ wspólnej książki „Prawa człowieka. Wybrane zagadnienia i problemy". Książka została właśnie wydana przez Wydawnictwo Wolters Kluwer. Jest ona poświęcona pamięci Marka Nowickiego, jednego z założycieli i pierwszego Prezesa HFPCZ. Na książkę składają się artykuły na różne tematy związane z prawami człowieka, napisane przez 41 absolwentów Szkoły.

 

2009-03-26