3 grudnia 2010 roku gmach Instytutu Psychologii Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego gościł uczestników interdyscyplinarnej konferencji zatytułowanej: „Prawne i psychologiczne aspekty zeznań świadka”. Wśród licznego grona przybyłych znaleźli się również uczestnicy Kliniki „Niewinność” HFPCz.

Konferencję otworzył prorektor UW prof. dr hab. Tadeusz Tomaszewski, następnie głos zabrali prelegenci. Jako pierwsza wystąpiła dr Ewa Milewska, która skupiła się na problematyce zeznań dzieci, w szczególności na kwestii manipulowania małoletnim świadkiem. Wypada nadmienić, że wystąpienie to podparte było licznymi przykładami z jej osobistej praktyki zawodowej w roli biegłego psychologa. Koordynator Kliniki Niewinność - Maria Ejchart zwróciła uwagę zebranych na problem pomyłek sądowych, do powstawania których w znacznym stopniu przyczyniają się świadkowie zeznający nieprawdę lub błędnie rozpoznający podejrzanych. Szczególnie uwypuklona została przez nią rola organów wymiaru sprawiedliwości, które wciąż zdają się w niedostatecznym stopniu piętnować takie zachowania. Dr Małgorzata Toeplitz  ‑ Winiewska pokrótce omówiła etyczne problemy przesłuchania dzieci. W jej referacie na uwagę zasługiwało zagadnienie poszanowania i ochrony praw małoletnich świadków. W dalszej części omówiono między innymi problem podatności na sugestie, kwestie zeznań pokrzywdzonego w postępowaniu karnym oraz pochodzącą z procedury cywilnej instytucje wysłuchania dziecka. Podczas dyskusji zamykającej pierwszy panel prof. Ewa Gruza z Katedry Kryminalistyki UW podkreśliła konieczność stworzenia bardziej szczegółowej regulacji instytucji biegłego, w tym biegłego psychologa.

Druga część konferencji, poprowadzona przez Prezesa Izby Karnej Sądu Najwyższego – prof. Lecha Paprzyckiego, rozpoczęła się od referatu mec. Hanny Gajewskiej –Kraczkowskiej, która w swym wystąpieniu poruszyła niezwykle ważny problem wiarygodności zeznań osoby występującej w roli tzw. małego świadka koronnego. Zwróciła tym samym uwagę słuchaczy na brak bezinteresowności takiego świadka, a także potencjalną groźbę manipulowania nim przez organy ścigania, w celu uzyskania przez nie określonych zeznań. Referujący po niej dr Teodor Bulenda, pokrótce przedstawił faktyczne i prawne sposoby uwolnienia się od składania zeznań w postępowaniu karnym. Kolejny prelegent – mgr Mateusz Polak z Uniwersytetu Jagiellońskiego omówił wyniki swoich ciekawych badań, opisujących tzw. efekt dezinformacji, czyli niewynikającej z błędu pamięci, implementacji do treści zeznań elementów zupełnie obcych. Ponadto zebrani mogli wysłuchać wystąpień opisujących metodę przesłuchania poznawczego, a także analizujących instytucje świadka koronnego zarówno w ujęciu praktycznym jak i teoretycznym.

Konferencja po raz kolejny pokazała, jak ważne są tego rodzaju spotkania, pozwalające na wspólną wymianę doświadczeń prawników i psychologów. Wedle zapowiedzi organizatorów, po konferencji przygotowana zostanie publikacja zawierająca referaty prelegentów.

Marcin Wolny