Strona główna Litygacja B.T. - ujawnienie tajemnicy państwowej

Od 1 stycznia 2018 r. strona nie jest aktualizowana.

Tematyka wolności słowa została przeniesiona na stronę główną
Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, dostępną na: www.hfhr.pl

B.K. - ujawnienie tajemnicy państwowej PDF Drukuj Email
Wtorek, 11 Sierpień 2009 09:07
Stan faktyczny:

Dnia 16 czerwca 2010 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy na rozprawie tajnej w sprawie przeciwko dziennikarzom J. J.  i B. K., oskarżonych o popełnienie przestępstwa z art. 265 § 1 k.k. ujawnienie tajemnicy państwowej umorzył postępowanie z powodu znikomej szkodliwości społecznej zarzucanych im czynów (sygn. akt. IV K 2119/09). Na rozprawie tej nie był obecny oskarżony J. J .ponieważ nie został powiadomiony o jej terminie.
Sprawa dotyczy ujawnienia przez dziennikarzy tajemnicy państwowej w serii artykułów nt. szpiegów rosyjskich działających na terytorium Polski. Sąd Rejonowy umorzył postępowanie wobec oskarżonych 9 maja 2008 r. Sąd Okręgowy rozpoznający sprawę w wyniku wniesionej przez Prokuraturę apelacji zwrócił się z pytaniem prawnym do Sądu Najwyższego dotyczącym zakresu podmiotowego przestępstwa ujawnienia tajemnicy państwowej. Dnia 26 marca 2009 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę uznając, że dziennikarz może być odpowiedzialny za ujawnienie tajemnicy państwowej.  Pomimo tego postanowienia Sąd Rejonowy umorzył postępowanie.
Dnia 23 czerwca 2010 r. mec. Karol Rutkowski, reprezentujący dziennikarzy na prośbę „Obserwatorium” pro bono, wniósł zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania. Sąd przyjął bowiem, podobnie jak w innych sprawach z art. 265 k.k., że dziennikarze swoim zachowaniem wypełnili znamiona przestępstwa, niemniej jednak czyn nie był społecznie szkodliwy.
Sądy w sprawach o ujawnienie tajemnicy państwowej nie odnoszą się bowiem do możliwości wystąpienia kontratypu z art. 26 k.k. – działanie w stanie wyższej konieczności, spowodowane potrzebą chronienia dobra prawnego o oczywiście większej wartości od zachowania tajemnicy państwowej, tj. bezpieczeństwa państwa zagrożonego możliwością popełnienia przestępstw przez jego wysokich funkcjonariuszy. Również w te sprawie sąd nie odniósł się do działania dziennikarzy w stanie wyższej konieczności, mającego na celu poinformowanie opinii publicznej o występujących w państwie nieprawidłowościach.
 

Problem prawny:
Odpowiedzialność karna za ujawnienie tajemnicy państwowej (art. 265 k.k.) - czy dziennikarze powinni podlegać odpowiedzialności karnej za ujawnienie w artykule tajemnicy państwowej; czy utrzymywanie takiej odpowiedzialności wpływa na wolność mediów.

Działanie Obserwatorium:
Monitoring postępowania i znalezienie adwokata pro bono. Reprezentacji pro bono obu dziennikarzy podjął się mec. Karol Rutkowski.
Postępowanie odwoławcze w toku.

WYNIK SPRAWY: POSTĘPOWANIE UMORZONO

Komunikat PAP:

Prawomocne jest już umorzenie procesu dwóch dziennikarzy, oskarżonych o ujawnienie ponad 10 lat temu tajemnicy państwowej, w tym działalności szpiegowskiej kilku oficerów Wojskowych Służb Informacyjnych.
W piątek Sąd Okręgowy w Warszawie utrzymał taką decyzję, podjętą w czerwcu br. z uwagi na małą "szkodliwość społeczną czynu" przez stołeczny sąd rejonowy.

Obaj odwoływali się od wyroku I instancji, bo chcieli stwierdzenia, że działali w stanie wyższej konieczności, mając prawdopodobną informację, że doszło do przestępstwa funkcjonariuszy państwowych, którzy chcieli opisywane sprawy "zamieść pod dywan".

Warszawska prokuratura oskarżyła Jakimczyka i Bertolda Kittela, że w 1999 r. ujawnili tajemnicę państwową, opisując zatrzymanie przez UOP trzech oficerów WSI pod zarzutem szpiegostwa na rzecz wschodniego sąsiada (skazanych potem na kary od 4 do 3 lat więzienia i degradacje). "Życie" spekulowało, że polskie służby wiedziały o ich działalności od początku lat 90., ale nie ujawniały jej, bo groziło to dekonspiracją przewerbowanego na stronę polską rosyjskiego agenta ze sprawy "Olina". Nigdy tego nie potwierdzono.

Drugi zarzut dotyczył ujawnienia przez nich sprawy innego oficera WSI, który miał współpracować z wywiadem USA, a został bez procesu wypuszczony z Polski do USA; potem wrócił do kraju. Ostatecznie uniewinnił go w 2007 r. Sąd Najwyższy, uchylając wyrok 2,5 roku więzienia i degradacji oraz nakazując zwolnienie go z więzienia.

Dziennikarzom zarzucono naruszenie art. 265 Kodeksu karnego, który stanowi: "Kto ujawnia lub wbrew przepisom ustawy wykorzystuje informacje stanowiące tajemnicę państwową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5".

Proces przed Sądem Rejonowym dla m.st. Warszawy był tajny z uwagi na ochronę tajemnicy państwowej. Oskarżeni nie przyznawali się do winy. Początkowo sąd umorzył sprawę, uznając, że podmiotem tego przestępstwa może być wyłącznie osoba mająca legalny dostęp do tajemnic, a dziennikarzy ustawa o ochronie informacji niejawnych nie wymienia jako uprawnionych do takiego dostępu. Prokuratura odwołała się jednak do sądu okręgowego, który spytał o sprawę SN.

W marcu 2009 r. trzech sędziów SN uznało, że przestępstwo ujawnienia tajemnicy państwowej mogą popełnić nie tylko urzędnicy zobowiązani do jej ochrony, ale także i dziennikarze, którzy ją publikują. Wcześniej w praktyce organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości dominował pogląd, że za takie przestępstwo odpowiadają tylko urzędnicy, którzy dokonują pierwotnego ujawnienia - bo to oni mają ustawowy obowiązek ochrony tajemnic.

SN uznał, że przestępstwo to "może być popełnione przez każdą osobę odpowiadającą ogólnym cechom podmiotu przestępstwa, która ujawnia informacje stanowiące tajemnicę lub wbrew przepisom ustawy informacje takie wykorzystuje". Według SN, karać za to można zatem nie tylko osobę, która legalnie zapoznała się z tajemnicą (tzw. dysponenta tajemnicy), ale też każdego, kto znając informację będącą tajemnicą, ujawnia ją.


Sprawa została objęta programem "Obserwatorium wolności mediów w Polsce". Na naszą prośbę reprezentacji pro bono dziennikarzy podjął się mec. Karol Rutkowski, któremu serdecznie dziękujemy za wsparcie.



Linki i materiały:
LAST_UPDATED2
 
pomorskie zachodniopomorskie warmińsko-mazurskie podlaskie mazowieckie kujawsko-pomorskie lubuskie wielkopolskie łódzkie dolnośląskie opolskie śląskie świętokrzyskie małopolskie podkarpackie lubelskie