Strona główna Prawo Europejski Trybunał Praw Człowieka K.U. p. Finlandii - identyfikowanie autorów publikacji w Internecie

Od 1 stycznia 2018 r. strona nie jest aktualizowana.

Tematyka wolności słowa została przeniesiona na stronę główną
Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, dostępną na: www.hfhr.pl

K.U. p. Finlandii - identyfikowanie autorów publikacji w Internecie PDF Drukuj Email

W poszukiwaniu sprawcy
W 1999 r. w internetowym serwisie randkowym zostało opublikowane ogłoszenie „w imieniu” 12-letniego chłopca, zawierające jego dane osobowe: wiek, rok urodzenia, rysopis, link do jego strony internetowej (wraz ze zdjęciem i numerem telefonu). Z treści anonsu wynikało, że chłopiec chciałby poznać jakiegoś innego chłopca w swoim wieku, albo starszego. Do chłopca zgłosił się dużo starszy mężczyzna, który chciał się z nim spotkać. Interwencję podjął ojciec dziecka – zażądał od policji identyfikacji sprawcy (autora anonsu). Operator odmówił podania adresu IP powołując się na prawo telekomunikacyjne. Policja zwróciła się do sądu o zobowiązanie operatora do ujawnienia adresu IP, ale ten stwierdził brak podstawy prawnej do takiego działania w fińskim prawie. Mężczyzna, który zgłosił się do chłopca, został zidentyfikowany. Nie została natomiast zidentyfikowana osoba, która zamieściła anons. Ojciec dziecka złożył skargę do ETPCz, zarzucając naruszenie prawa do prywatności przez władze Finlandii (art. 8 Konwencji) oraz brak skutecznego środka prawnego, który umożliwiłby identyfikację sprawcy przestępstw internetowych, co jest sprzeczne z art. 13 Konwencji.

Opinia Fundacji
Helsińska Fundacja Praw Człowieka przedstawiła w tej sprawie „opinię przyjaciela sądu”. Wskazaliśmy na potrzebę ustalenia przez Trybunał odpowiedniego standardu w odniesieniu do identyfikowania osoby, która umieszcza ogłoszenia/informacje o treści mogącej naruszać prawa innych osób. Problem, który ilustruje sprawa K.U., nie dotyczy jedynie Finlandii. W opinii podnieśliśmy, że istniejące w Polsce przepisy prawne są w tym zakresie niewystarczające. Przykładowo, zniesławienie jak i znieważenie są przestępstwami ściganymi z oskarżenia prywatnego i w akcie oskarżenia konieczne jest wskazanie osoby oskarżonego (art. 487 kodeksu postępowania karnego, „k.p.k.”), także wtedy gdy miało to miejsce przy użyciu Internetu (k.p.k. nie zawiera tutaj osobnej regulacji). W praktyce jest to zadanie trudne i niewykluczone jest, że Policja powinna w niektórych przypadkach pomóc pokrzywdzonemu, ale co do tego, czy ma taki obowiązek, istnieje spór wśród prawników.

Pozytywne obowiązki państwa
W wyroku ETPCz stwierdził naruszenie art. 8 Konwencji przez Finlandię. Zdaniem Trybunału państwo ma nie tylko obowiązek powstrzymania się od ingerencji w życie prywatne jednostki, ale ma także pozytywny obowiązek polegający na stworzeniu środków prawnych ochrony życia prywatnego jednostki, również wtedy, gdy w grę wchodzą relacje między jednostkami. Państwo ma swobodę wyboru tych środków, jednak skuteczne odstraszanie od popełniania poważnych przestępstw, gdzie w grę wchodzą podstawowe aspekty życia prywatnego, wymaga przyjęcia odpowiednich regulacji z zakresu prawa karnego. Trybunał podkreślił, że w tej sprawie ogłoszenie nie tylko miało charakter zniesławiający (tak zakwalifikowano ten czyn w prawie fińskim), ale stwarzało zagrożenie dla fizycznej i psychologicznej integralności skarżącego, co było szczególnie dotkliwe biorąc pod uwagę jego młody wiek.

Odpowiedzialność także sprawcy

Ponadto, Trybunał uznał, że niewystarczająca była w tym wypadku istniejąca w fińskim prawie możliwość dochodzenia odpowiedzialności jedynie od operatora. Konieczne było istnienie mechanizmu odpowiedzialności właściwego sprawcy przestępstwa (osoby, która zamieściła anons). W opinii ETPCz, mimo iż wolność wypowiedzi i poufność komunikacji są istotnymi wartościami i użytkownicy Internetu powinni mieć gwarancję, że ich prywatność i swoboda wypowiedzi będą chronione, to taka gwarancja nie może mieć charakteru absolutnego i w określonych sytuacjach, takich jak zapobieganie przestępstwom czy ochrona praw i wolności innych osób, może doznawać ograniczeń.

Autor: Dorota Pudzianowska, Wyrok ETPC w sprawie K.U. przeciwko Finlandii - identyfikowanie autorów publikacji (Biuletyn PSP nr 11-12/2008)

 
 

Tematy pokrewne

pomorskie zachodniopomorskie warmińsko-mazurskie podlaskie mazowieckie kujawsko-pomorskie lubuskie wielkopolskie łódzkie dolnośląskie opolskie śląskie świętokrzyskie małopolskie podkarpackie lubelskie