Strona główna Z wokandy ETPCz ETPCz: Komunikacja sprawy Remuszko przeciwko Polsce – czy odmowa opublikowania reklamy narusza wolność słowa?
ETPCz: Komunikacja sprawy Remuszko przeciwko Polsce – czy odmowa opublikowania reklamy narusza wolność słowa? PDF Drukuj Email
Poniedziałek, 06 Czerwiec 2011 18:24

Sprawa Rembuszko p. Polsce (skarga nr 1562/10), którą rozpozna ETPCz, nie dotyczy tylko kwestii tego, czy treści reklamowe mogą podlegać ochronie przewidzianej w art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (wolność słowa), ale przede wszystkim tego, na ile prawa wyrażone w EKPC mogą być stosowane również do relacji horyzontalnych między podmiotami prywatnymi. Czy w tym przypadku można uznać, że Konwencja reguluje także stosunki pomiędzy obywatelem, a prywatnym wydawnictwem?

Stan faktyczny:

Stanisław Remuszko jest dziennikarzem. W 1999 r. napisał książkę „Gazeta Wyborcza. Początki i okolice”, która przedstawia w niekorzystnym świetle początki powstawania Gazety Wyborczej. W 2003 r. ukazało się drugie wydanie książki. W prasie nie ukazały się żadne recenzje tej książki.

S. Rembuszko chciał opublikować w 7 gazetach (codziennych oraz tygodnikach) identyczne płatne reklamy książki:

„To przykra lektura dla przyjaciół Adama Michnika...” Prawda o „Gazecie Wyborczej” Nieznane dokumenty. Świadkowie. Pierwszą w Polsce, Europie i na świecie książce o „Gazecie Wyborczej” i jej środowisku napisał Stanisław Remuszko – niegdyś publicysta GW, od lat dziennikarz niezależny. „Czy masz blade pojęcie, skąd się wziął majątek Agory?” Informacje i zamówienia: www.remuszko.pl

Wszystkie gazety, do których się zwrócił (Nasz Dziennik, Wprost, Metropol, Newsweek, Polityka, Rzeczpospolita) odmówiły opublikowania reklamy. Gazeta Polska najpierw zaakceptowała ją do publikacji (podpisano umowę z S. Remuszko), a następnie wydawca zmienił zdanie. S. Remuszko skierował do Sądu Okręgowego w Warszawie 7 powództw, w których domagał się nakazania przez sąd opublikowania ogłoszenia powołując się na art. 36 Prawa prasowego i argumentując, że nie zachodziła żadna z przywołanych tam okoliczności usprawiedliwiających odmowę publikacji.

W sprawach przeciwko poszczególnym gazetom, sądy orzekały bardzo niejednolicie, w większości jednak – oddalały powództwo skarżącego. Skarga złożona do Trybunały dotyczy postępowania, które skarżący wytoczył przeciwko „Rzeczpospolitej”.

W tym procesie, Sąd Okręgowy w Warszawie w marcu 2004 r. oddalił powództwo Rembuszko, argumentując, że płatne reklamy muszą spełniać nie tylko wymogi z art. 36 prawa prasowego, ale również muszą być zgodne z zasadami współżycia społecznego. Wydawcy „Rzeczpospolitej”, znając zawartość książki byli świadomi, że opublikowanie jej reklamy mogłoby oznaczać podpisanie się pod jej zawartością, co z kolei mogło naruszyć prawa osób trzecich (i pociągać za sobą odpowiedzialność cywilną wydawcy). W związku z tym wydawca miał nie tylko prawo odmówić opublikowania takiej reklamy, ale nawet miał taki obowiązek. S. Remuszko złożył apelację odwołując się do wolności słowa oraz twierdząc, że sąd nie wskazał w jaki sposób miało dojść do naruszenia praw osób trzecich poprzez publikację reklamy jego książki. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uznał, że publikacja reklam nie jest chroniona wolnością słowa. Zdaniem Sądu zawartość książki jest irrelewantna dla rozstrzygnięcia tej sprawy.

W 2007 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo. Uznał, że reklama była niezgodna z profilem gazety. Opublikowanie reklamy mogło rodzić podejrzenie, że „Rzeczpospolita” stara się oczernić swojego konkurenta na rynku. Zdaniem Sądu, wydawcy nie są zobligowani przez prawo do rozpowszechniania poglądów i stwierdzeń, których nie podzielają. Sąd uznał, że reklama nie spełniała wymogów z art. 36 prawa prasowego. Sąd odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2007 r., że […] Sprawa trafiła do Sądu Najwyższego, który oddalił skargę kasacyjną Rembuszko. Sąd wskazał, że rynek prasy rządzi się zasadami wolności rynkowej i wydawcy nie mogą być zmuszani do publikowania wszystkich reklam, jakie są do nich kierowane. Sąd odwołał się przy tym do wyroku Appleby przeciwko Wielkiej Brytanii (skarga nr 44306/98).

22 grudnia 2009 r. S. Remuszko skierował skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu zarzucając naruszenie przez Polskę art. 10 (wolność słowa) oraz 14 (zakaz dyskryminacji) Konwencji a także Protokołu 12 do Konwencji (którego Polska dotychczas jednak nie ratyfikowała). 2 maja 2011 r. Trybunał zakomunikował sprawę Rządowi RP z prośbą o odpowiedź na pytania:

1. Czy art. 10 Konwencji ma zastosowanie do okoliczności niniejszej sprawy przede wszystkim z uwagi na fakt, że dotyczy ona prywatnego ogłoszenia oraz sporu między dwoma podmiotami prywatnymi?

2. Czy Państwo wypełniło swoje pozytywne obowiązki w zakresie zapewnienia korzystania przez skarżącego z wolności słowa (art. 10 Konwencji)?

3. Czy prawo krajowe zastosowane w niniejszej sprawie spełniało warunki legalności wynikające z art. 10 ust. 2 Konwencji?

4. Czy skarżący miał uczciwy proces w rozumieniu art. 6 Konwencji (fair hearing) w sprawie przeciwko „Rzeczpospolitej” oraz jej redaktorowi naczelnemu?

Art. 36. Ustawy z 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe

- Prasa może zamieszczać odpłatne ogłoszenia i reklamy.

- Ogłoszenia i reklamy nie mogą być sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego.

- Ogłoszenia i reklamy muszą być oznaczone w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie stanowią one materiału redakcyjnego.

- Wydawca i redaktor mają prawo odmówić zamieszczenia ogłoszenia i reklamy, jeżeli ich treść lub forma jest sprzeczna z linią programową bądź charakterem publikacji.

- Na żądanie organów upoważnionych do tego na podstawie odrębnych przepisów wydawca lub redaktor są obowiązani do ujawniania posiadanych nazw i adresów przedsiębiorców lub osób fizycznych, zamieszczających odpłatne ogłoszenia lub reklamy w sprawach działalności gospodarczej. W tym wypadku art. 15 ust. 1 i 2 nie stosuje się.

 

 

 
pomorskie zachodniopomorskie warmińsko-mazurskie podlaskie mazowieckie kujawsko-pomorskie lubuskie wielkopolskie łódzkie dolnośląskie opolskie śląskie świętokrzyskie małopolskie podkarpackie lubelskie