Strona główna O programie Aktualności programu Nowa regulacja autoryzacji wypowiedzi prasowej. Podsumowanie działań HFPC

Od 1 stycznia 2018 r. strona nie jest aktualizowana.

Tematyka wolności słowa została przeniesiona na stronę główną
Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, dostępną na: www.hfhr.pl

Nowa regulacja autoryzacji wypowiedzi prasowej. Podsumowanie działań HFPC PDF Drukuj Email
Środa, 22 Listopad 2017 09:16
W zeszłym tygodniu Prezydent podpisał nowelizację prawa prasowego zmieniającą m.in. regulację autoryzacji wypowiedzi prasowej. Nowela ma na celu dostosowanie prawa do wytycznych ETPCz z wyroku ws. Wizerkaniuk p. Polsce, w którym stwierdzono naruszenie przez Polskę wolności słowa (więcej o wyroku). HFPC apelowała o zmianę przepisów o autoryzacji od 2011 r.

 - Cieszy, że wreszcie przeprowadzono reformę, szkoda jedynie, że trzeba było na nią tak długo czekać. Choć nowa regulacja ma pewne mankamenty, jest znacznie korzystniejsza dla mediów niż dotychczasowe przepisy. Można więc powiedzieć, że reforma jest małym, ale ważnym krokiem w kierunku wzmocnienia wolności słowa w Polsce – mówi Dorota Głowacka, prawniczka HFPC.      

Poniżej znajdują się przygotowane przez HFPC infografiki przedstawiające nowe zasady autoryzacji oraz bardziej szczegołowe omówienie nowych przepisów:

        


Nowe prawa i 
obowiązki dziennikarzy oraz ich rozmówców (art. 14 a i 49 b prawa prasowego)

 Co się zmieni? Po pierwsze dziennikarz będzie musiał poinformować rozmówcę o prawie do autoryzacji przed udzieleniem wypowiedzi (wcześniej nie było takiego obowiązku). Jeśli wówczas osoba udzielająca wypowiedzi zażąda przedstawienia wypowiedzi do autoryzacji (musi to zgłosić dziennikarzowi niezwłocznie po otrzymaniu od niego informacji o prawie do autoryzacji), dziennikarz – tak jak dotychczas - ma obowiązek jej to umożliwić. Dotyczy to  oczywiście tylko cytatu, który  dziennikarz będzie chciał wykorzystać w opublikowanym materiale. Istotną zmianą jest wprowadzenie ram czasowych na udzielenie autoryzacji. Rozmówca powinien dokonać autoryzacji niezwłocznie, ale nie później niż w ciągu 6 h w przypadku dzienników  i 24 h w przypadku czasopism, chyba że strony umówią się inaczej. Terminy te zaczynają biec od chwili przekazania przez dziennikarza „w sposób wzajemnie uzgodniony” tekstu do autoryzacji, tak aby rozmówca mógł się zapoznać z jego treścią. Po uzyskaniu autoryzacji dosłownie cytowanej wypowiedzi, dziennikarz ma prawo ją opublikować.

 Co w razie problemów z uzyskaniem autoryzacji?

 Możliwe są trzy scenariusze

1) Jeśli rozmówca odmówi udzielenia autoryzacji bądź nie przekaże jej w terminie, dziennikarz ma prawo opublikować wypowiedź (uznaje się wtedy, że została autoryzowana bez zastrzeżeń).

2) Jeśli dziennikarz nie dopełni obowiązku autoryzacji zgodnie z powyższą procedurą (np. nie umożliwieni autoryzacji wypowiedzi, mimo żądania rozmówcy) może ponieść odpowiedzialność za wykroczenie (grozi za to maksymalnie kara grzywny do 5 tys. zł.). Co ważne, złagodzono sankcje za to naruszenie, znosząc odpowiedzialność karną (na gruncie poprzednich przepisów brak dopełnienia obowiązku autoryzacji był przestępstwem).

 3) Ustawa daje także dziennikarzom dodatkową furtkę, aby nie ponieśli kary nawet za wykroczenie. W przypadku opublikowania przez media wypowiedzi „identycznej z treścią wypowiedzi udzielonej przez rozmówcę” (tj. np. bez przesłania do autoryzacji, mimo żądania rozmówcy albo bez czekania na jej udzielenie) dziennikarz nie poniesie kary. Aby jednak móc powołać się na wyłączenie karalności w tym przypadku, to dziennikarz będzie musiał wykazać, że treść publikowanej wypowiedzi jest „identyczna” (np. przedstawiając e-mail z przesłanym komentarzem albo nagranie wywiadu).

Co się jeszcze zmieni?

Doprecyzowano, że autoryzacją nie jest zaproponowanie przez osobę udzielającą informacji nowych pytań, przekazanie nowych informacji lub odpowiedzi, a także zmiana kolejności wypowiedzi w autoryzowanym tekście. Potwierdzono tym samym, że autoryzacja służy zabezpieczeniu rzetelności cytowania, a nie jest szansą dla rozmówcy dziennikarza na wycofanie się czy zmianę wcześniej zajętego stanowiska. Wprost zapisano również, że nie trzeba przedstawiać do autoryzacji nie tylko wypowiedzi uprzednio publikowanych, ale także wypowiedzi wygłaszanych wcześniej publicznie (np. podczas konferencji prasowej).

Co zostanie po staremu?

Tak jak dotychczas wymóg autoryzacji będzie dotyczył jedynie publikowania dosłownie cytowanych wypowiedzi, nie obejmie omówienia przez dziennikarza słów swojego rozmówcy na zasadzie parafrazy. Wymóg autoryzacji wciąż będzie odnosić się ponadto do mediów tradycyjnych i internetowych. Warto pamiętać też, że tak jak do tej pory, niezależnie od przepisów o autoryzacji, opublikowanie nieprawdziwej, zmanipulowanej, przeinaczonej wypowiedzi może narazić media także na odpowiedzialność cywilną z tytułu naruszenia dóbr osobistych lub obowiązek publikacji sprostowania.

Zmiana przepisów wejdzie w życie po upływie 14 dni od oficjalnej publikacji.    

Zachęcamy jednocześnie do lektury artykułu naszej prawniczki Doroty Głowackiej dla „Dziennika Gazety Prawnej”, w którym szczegółowo komentuje wprowadzone zmiany. Niżej podsumowujemy najwazniejsze działania HFPC na rzecz reformy regulacji autoryzacji.

        

Podsumowanie głównych działań HFPC na rzecz reformy regulacji autoryzacji:

· Styczeń 2009 – Konferencja zorganizowana przez HFPC pt. „Autoryzacja wypowiedzi w prawie prasowym - wyrok TK i co dalej?"; Publikacja pokonferencyjna

· Luty 2009 - Prawnicy Obserwatorium uczestniczyli w prezentacji założeń do nowelizacji Prawa prasowego

· Grudzień 2010 List do MKiDN ws. nowelizacji prawa prasowego

· Lipiec 2011 omówienie wyroku ETPCz ws. Wizerkaniuk p. Polsce

·  Lipiec 2011 – „Autoryzacja musi zniknąć” - komentarz prof. I.C. Kamińskiego do wyroku ETPCz ws. Wizerkaniuk p. Polsce

·  Lipiec 2011List do MKiDN ws. konieczności reformy przepisów o autoryzacji po wyroku Wizerkaniuk p. Polsce  

· Listopad 2011 Artykuł prawniczek HFPC w „Rzeczypospolitej” pt. „Autoryzacja do reformy”

· Listopad 2011 – Konferencja zorganizowana przez HFPC pt. „Autoryzacja wypowiedzi prasowej. Spór dwóch Trybunałów". Relacja

·  Kwiecień 2012Pismo do MKDiN ws. reformy prawa prasowego. Odpowiedź MKiDN

·  Maj 2012 – Udział w spotkaniu konsultacyjnym w Sejmie ws. projektu nowelizacji prawa prasowego (relacja)

·  Czerwiec 2012Pismo do Komitetu Ministrów Rady Europy ws. wykonania wyroku Wizerkaniuk p. Polsce

·  Luty 2017Opinia do pierwotnego projektu reformy autoryzacji przedstawionego przez MS

· Wrzesień 2017 - Wspólny list HFPC i SGL do komisji sejmowej zajmującej się autoryzacją (ws. drugiej wersji projektu przedstawionego przez MS)

·  Październik 2017 – Wspólne listy HFPC i SGL do dwóch komisji senackich zajmujących się autoryzacją

·  Październik 2017-  udział w dwóch komisjach senackich poświęconych ostatniej nowelizacji prawa prasowego

·  Listopad 2017 - Artykuł prawniczki HFPC dla „Dziennika Gazety Prawnej” komentujący nowe przepisy o autoryzacji

 

 

 

 

 
pomorskie zachodniopomorskie warmińsko-mazurskie podlaskie mazowieckie kujawsko-pomorskie lubuskie wielkopolskie łódzkie dolnośląskie opolskie śląskie świętokrzyskie małopolskie podkarpackie lubelskie