Wystąpienia HFPC

Helsińska Fundacja Praw Człowieka w wystąpieniu z dnia 11 maja 2008 r. do Prezesa Rady Ministrów poparła stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich o potrzebie szerszego ustawowego uregulowania procedury składania oświadczeń lustracyjnych przez osoby sprawujące funkcje publiczne i sposobów rozwiązywania problemów, które mogą się pojawić przy okazji składania oświadczeń.

W wystąpieniu z dnia 8 września 2008 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zasygnalizował Prezesowi Rady Ministrów praktyczne problemy pojawiające się przy składaniu oświadczeń lustracyjnych, zwłaszcza wątpliwości, co do możliwości uzupełniania braków w oświadczeniach niepełnych. Rzecznik wskazał jednocześnie na wynikającą z tego potrzebę zainicjowania szybkich zmian ustawowych.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka w pełni podziela stanowisko, iż niedostatek regulacji określających tryb składania oświadczeń i wyciągania konsekwencji prawnych za ich niezłożenie stanowi zagrożenie dla podstawowych praw człowieka. Dlatego przy uzupełnianiu regulacji prawnych zastanowić należy się również nad wprowadzeniem możliwości przywracania, w wyjątkowych wypadkach, terminu na złożenie oświadczenia, a ponadto nad wprowadzeniem sądowej kontroli nad odbieraniem oświadczeń i ewentualnym wyciąganiem konsekwencji za ich niezłożenie.

Jakie są skutki niedostatecznego uregulowania tych kwestii można było przekonać się w ubiegłym roku, po wejściu w życie nowej ustawy lustracyjnej. Dobitnie obrazuje to sprawa Alfreda Egemana, któremu pomagała Fundacja. Został on pozbawiony sprawowanej funkcji - starszego wykładowcy na Politechnice Częstochowskiej - w następstwie odmowy złożenia oświadczenia lustracyjnego. Po orzeczeniu przez Trybunał Konstytucyjny w maju 2007 r. o niekonstytucyjności przepisów obejmujących obowiązkiem lustracyjnym osoby takie, jak Pan Egeman pojawił się problem braku procedur, pozwalających na usunięcie skutków stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Fundacja zdecydowała się na wniesienie pozwu do sądu pracy. Sąd pracy, wskazując na konieczność zapewnienia wykonania przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w sposób rozszerzający interpretując przepisy o swojej właściwości, uwzględnił roszczenie. W sytuacji, w której Alfred Egeman osiągnął już wiek emerytalny sąd nie przywracał go do pracy, a zasądził odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za czas pozostały do końca okresu wypowiedzenia.