Helsińska Fundacja Praw Człowieka apeluje do MSZ w sprawie śmierci rosyjskiego adwokata S. Magnitsky'ego

Helsińska Funacja Praw Człowieka wystąpiła do Ministra Spraw Zagranicznych z pismem, w którym zwróciła uwagę na sprawę śmierci  rosyjskiego prawnika Sergei'a Magnitsky'ego. Fundacja zaapelowała o podjęcie działań zmierzających do przyjęcia przez Polskę stosownych sankcji wizowych i finansowych wobec funkcjonariuszy rosyjskich odpowiedzialnych za śmierć Sergei'a Magnitsky'ego. Fundacja podkreśliła również, że konieczność wprowadzenia takich środków prawnych jest obecnie przedmiotem debaty w Unii Europejskiej, Stanach Zjednoczonych Ameryki, Wielkiej Brytanii oraz Kanadzie.

S. Magnitsky to rosyjski prawnik specjalizujący się w prawie podatkowym, który reprezentował w Rosji fundusz inwestycyjny Hermitage Capital Management. W dniu 16 listopada 2009 r. S. Magnitsky na kilka dni przed upływem rocznego okresu tymczasowego aresztowania zmarł w moskiewskim więzieniu na skutek przetrzymywania w złych warunkach oraz niezapewnienia odpowiedniej opieki medycznej.

S. Magnitsky został aresztowany w dniu 28 listopada 2008 r. pod zarzutem oszustw podatkowych w ramach prowadzonego śledztwa przeciwko spółce Hermitage Capital Management. Aresztu dokonano na podstawie dokumentu, który przez wielu obserwatorów tej sprawy uznany został za sfabrykowany. Miało to miejsce wkrótce po tym, jak S. Magnitsky odkrył jedną z największych afer korupcyjnych w Rosji, w którą zamieszani byli wysokiej rangi rosyjscy urzędnicy. S. Magnitsky w dniu 5 czerwca 2008 r. oraz 7 października 2008 r. dobrowolnie złożył w sądzie oświadczenia, w których oskarżył urzędników o defraudację z budżetu państwa sumy pieniężnej o równowartości 230 milionów dolarów. Aresztowania dokonali funkcjonariusze, którzy zgodnie z zeznaniami S. Magnitsky'ego zaangażowani byli w defraudację pieniędzy.

Zgodnie z ustaleniami organizacji POC oraz Moskiewskiej Grupy Helsińskiej, S. Magnitsky poddawany był zarówno presji fizycznej, jak i psychicznej, a warunki, w jakich był przetrzymywany nosiły  znamiona tortur. Nie sposób oddzielić okoliczności, które doprowadziły do śmierci S. Magnitsky'ego od przebiegu samego tymczasowego aresztowania.  Podkreśla się również, że tak ciężkie warunki, w jakich był on przetrzymywany zostały stworzone za wiedzą i przyzwoleniem śledczych. Nieludzkie traktowanie, jakiego doświadczył S. Magnitsky miało zmusić go do zmiany zeznań i tym samym uznania fałszywych oskarżeń, jakie skierowano pod jego adresem.

Sprawa ta wzbudziła liczne kontrowersje nie tylko wśród obrońców praw człowieka na Rosji. W dniu 16 grudnia 2010 r. Parlament Europejski uchwalił Rezolucję w sprawie rocznego sprawozdania dotyczącego praw człowieka na świecie za rok 2009 oraz polityki Unii Europejskiej w tym zakresie (2010/2202(INI)). Parlament Europejski zaapelował do Rady o nałożenie zakazu wjazdu do Unii Europejskiej rosyjskim urzędnikom, którzy mogą być odpowiedzialni za śmierć S. Magnitsky'ego. Parlament Europejski zachęcił ponadto pozostałe unijne agencje do współpracy w celu zamrożenia kont bankowych i innych aktywów wspomnianych rosyjskich urzędników we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Wprowadzenie podobnych rozwiązań jest obecnie przedmiotem debaty w Stanach Zjednoczonych Ameryki, Wielkiej Brytanii czy Kanadzie. W ostatnim czasie, np. do amerykańskiego Senatu wpłynął projekt ustawy „Justice for Sergei Magnitsky Act of 2010” z dnia 29 września 2010 r. przewidujący wprowadzenie sankcji wizowych i finansowych wobec osób podejrzewanych o uwięzienie i śmierć S. Magnitsky'ego.

Projekt ustawy zakłada utworzenie listy osób, w stosunku do których mają być wydane wspomniane zakazy. Jednakże, projekt przewiduje możliwość uwolnienia się od powyższych sankcji poprzez wprowadzenie procedury uprzedniego wysłuchania osób, które mają być umieszczone na takiej liście i umożliwienie im wyjaśnienia swojego zaangażowania w sprawę uwięzienia i śmierci S. Magnitsky'ego, a także aferę korupcyjną. Ponadto Senator Cardin sporządził już wstępną listę sześćdziesięciu osób, które podejrzewane są o to, że najprawdopodobniej ponoszą odpowiedzialność za uwięzienie i śmierć S. Magnitsky'ego oraz aferę korupcyjną. Na liście tej znalazły się m.in. osoby z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Prokuratury Generalnej, federalnego organu służby więziennej, czy federalnego organu podatkowego.

Co istotne, zgodnie z doniesieniami prasowymi, w liście z października 2010 r. do przewodniczącego sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Ryszarda Kalisza, Minister Spraw Zagranicznych wskazał na możliwość wprowadzenia sankcji wizowych dla rosyjskich urzędników w sytuacji, gdyby instytucje międzynarodowe ustaliły listę osób związanych ze śmiercią S. Magnitsky'ego. Ponadto prasa doniosła, że Minister złożył zapewnienie, że sprawa śmierci S. Magnitsky'ego zostanie poruszona przez Polskę podczas sesji Stałej Rady Partnerstwa między Rosją a UE.

Wobec powyższego, Helsińska Fundacja Praw Człowieka zwróciła się do Ministra o poinformowanie, czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych podjęło jakiekolwiek kroki w celu realizacji wspomnianych postulatów zaprezentowanych przez Pana Ministra dotyczących zakazu wizowego oraz poruszenia sprawy S. Magnitsky'ego na forum europejskim. Fundacja wyraziła nadzieję, że ze względu na powagę sprawy dotyczącej śmierci S. Magnitsky'ego władze polskie podejmą wszelkie niezbędne działania, tak by powyższe deklaracje zostały zrealizowane.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka zwróciła się do Ministra Spraw Zagranicznych o zajęcie stanowiska w sprawie S. Magnitsky'ego i o ustosunkowanie się do działań podejmowanych przez Unię Europejską, Stany Zjednoczone Ameryki, Kanadę oraz Wielką Brytanię. Fundacja zaapelowała tym samym o wprowadzenie przez Polskę, jako członka Unii Europejskiej, zakazu wjazdu na terytorium Polski osób odpowiedzialnych za śmierć S. Magnitsky'ego oraz sankcji finansowych wobec tychże osób.

• Treść wystąpienia w języku angielskim dostępna jest tutaj.