Konferencja w Brukseli "Efektywna obrona w sprawach karnych w Europie"

W dniach 24-25 czerwca 2010 r. odbyła się w Brukseli konferencja zorganizowana przez Open Society Justice Initiative, Uniwersytet w Maastricht, stowarzyszenie Justice oraz Uniwersytet West England, z okazji publikacji książki autorstwa prof. Ed Cape, Zaza Namoradze, prof. Roger Smith oraz prof. Taru Spronken, pt. „Effective Criminal Defence in Europe” (Efektywna obrona w sprawach karnych w Europie). Książka została wydana w wyniku trwających trzy lata badań przeprowadzonych przez autorów w wielu krajach Europy, mających na celu ustalenie jakie obowiązują standardy w zakresie realizacji prawa do obrony w postępowaniu karnym w poszczególnych krajach. Autorem raportu poświęconego Polsce była dr Małgorzata Wąsek-Wiaderek oraz Dorris de Vocht.

Autorzy wskazali na szereg negatywnych zjawisk w ustawodawstwie polskim oraz praktyce polskich organów ścigania oraz wymiaru sprawiedliwości, m.in. brak właściwych gwarancji procesowych dla tzw. „osób podejrzanych” (w przeciwieństwie do osób będących „podejrzanymi”); nieefektywność pouczenia o prawach podejrzanego szczególnie w postępowaniach przygotowawczych; nieefektywność prawa do obrony formalnej, szczególnie na pierwszych etapach postępowania przygotowawczego; brak jasnych kryteriów przyznawania obrońcy z urzędu; brak możliwości sądowej kontroli decyzji prokuratora o kontroli komunikacji pomiędzy podejrzanym a obrońca przez pierwsze 14 dni od tymczasowego aresztowania.

Wyniki badań okazały się szczególnie ciekawe pod kątem przestrzegania standardów obrony w postępowaniu karnym w tzw. starych demokracjach europejskich, takich jak Anglia i Walia, Francja oraz Belgia. Standardy obrony w praktyce organów ścigania oraz wymiaru sprawiedliwości tych Państw okazały się pod wieloma względami niższe, niż w państwach Europy Środkowo-Wchodniej, takich jak Polska i Węgry.

Helsińską Fundację Praw Człowieka mieli zaszczyt reprezentować na konferencji adw. Mikołaj Pietrzak oraz Łukasz Bojarski.

Podsumowanie książki oraz zbiór rekomendacji są dostępne na stronie Open Society Justice Initiative pod adresem http://www.soros.org/initiatives/justice/focus/criminal_justice/articles_publications/publications/criminal-defence-europe-20100623/criminal-defence-europe-summary.pdf