Konferencja "Zakaz dyskryminacji ze względu na wiek jako ogólna zasada prawa unijnego w świetle wyroku  Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-555/07 Kücükdeveci"

W dniu 30 marca 2010 roku odbyła się konferencja ekspercka zorganizowana przez ośrodki Katedrę Prawa Międzynarodowego i Prawa UE Kolegium Prawa Akademii Leona Koźmińskiego, Katedrę Prawa Europejskiego Kolegium Ekonomiczno-Społecznym SGH, Helsińską Fundację Praw Człowieka, Zakład Praw Człowieka Wydziału Prawa i Administracji UW, a także Zakład Prawa Europejskiego Instytutu Nauk Prawnych PAN. Dotyczyła ona wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE  w sprawie Kücükdeveci w kontekście zakazu dyskryminacji ze względu na wiek jako ogólnej zasady prawa unijnego.

Prof. Jan Barcz dokonał wprowadzenia do dyskusji, w którym wyjaśnił podstawowe problemy wynikające z omawianego orzeczenia. Następnie przedstawił stan faktyczny sprawy Kücükdeveci. W Niemczech staż pracy u danego pracodawcy jest naliczany od 25 roku życia, zaś pani Kücükdeveci pracowała w firmie Swedex już jako 18 – latka. W związku z tym po zakończeniu stosunku pracy jej staż pracy został obniżony o 7 lat, które pracowała w firmie nim ukończyła rzeczone 25 lat.  Problem z jakim sąd niemiecki wystąpił do TSUE dotyczył tego, czy takie ograniczenie jest zgodne z prawem europejskim. Prof. Barcz zwrócił w swoim wystąpieniu uwagę na trzy problemy. Mianowicie: określenie testu prawa unijnego w interesującej nas dziedzinie, na ile w tej sytuacji podmiot prywatny może powoływać się na postanowienia dyrektywy antydyskryminacyjnej, a także czy sąd krajowy może nie zastosować się do prawa unijnego.

Kolejnym z prelegentów był dr A. Bodnar, który szczegółowo omówił istotę praw podstawowych w kontekście sprawy Kücükdeveci, a także sprawy Mangold (C-144/04). Dr Bodnar wskazał na to, jak istotna okazała się tu być Karta Praw Podstawowych, która poprzez fakt, iż jest prawnie wiążąca dla państw wspólnoty w coraz większym stopniu może oddziaływać na prawo europejskie pozwalając na stworzenie katalogu praw na poziomie ponadpaństwowym i ponadnarodowym, którego skutkiem będzie większa integracja i ochrona praw jednostki.

Prof. Artur Nowak – Far, chciał pokazać sposób argumentacji TSUE w sprawie Kücükdeveci. Według niego Trybunałowi nie chodzi o odwoływanie się do dyrektywy, ale o zasadę ogólną prawa unijnego, czyli zakaz dyskryminacji, ponieważ dyrektywa jest wyłącznie formułą operacyjną, mającą za cel wskazanie procedur do wcielenia w życie zasady niedyskryminacji. Jednocześnie wskazał na potrzebę wytyczenia granicy pomiędzy dyskryminacją a nierównym traktowaniem.

Sprawę Kücükdeveci jako przykład dialogu konstytucyjnego pomiędzy sądami konstytucyjnymi a Trybunałem Sprawiedliwości UE przedstawił prof. Mirosław Wyrzykowski. W swojej wypowiedzi wskazał na problem jakim może być fakt, iż podobne rozstrzygnięcia staną się rodzajem „bypassu” dzięki któremu możliwe będzie obejście porządku konstytucyjnego państwa. Problemy prawne będą mogły być rozstrzygane w kontekście interpretacyjnym zasad europejskich, nie zaś konkretnych przepisów.

Całość dyskusji podsumował prof. Andrzej Wróbel, który stwierdził, iż zakaz dyskryminacji ze względu na wiek jest zasadą prawa europejskiego, zaś sama dyskryminacja jest to nierówne traktowanie ze względu na kryterium różnicujące.  Choć Karta Praw Podstawowych nie ma mocy wiążącej w Polsce, to dzięki zastosowaniu zasad prawa unijnego będzie można odwoływać się do wartości w niej zawartych. Według prof. Wróbla problem dyskryminacji ze względu na wiek jest szczególnym ze względu na jego wagę w społeczeństwie. Podsumowując prof. Wróbel stwierdził, że wykładnia prawa zgodna z prawem wspólnotowym jest obowiązkiem sądu krajowego, co wynika niewątpliwie z dotychczasowego orzecznictwa.