Naruszenie prawa do obrony poprzez wywieranie przez prokuratora bezprawnych nacisków na adwokata – złożenie subsydiarnego aktu oskarżenia

W kwietniu 2007 r. Helsińska Fundacja Praw Człowieka otrzymała od adw. M.D. informację o niepokojącej sytuacji – naruszającej standardy praworządności - do jakiej doszło w związku ze sprawą prowadzoną przez Prokuraturę Okręgową w W., w której reprezentowała ona oskarżonego. W maju 2007 r. zostało wniesione przez Helsińską Fundację Praw Człowieka zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przez M.K., Prokuratora Prokuratury Okręgowej w W., szeregu przestępstw przy prowadzeniu powyższej sprawy w celu ograniczenia prawa do wykonywania czynności obrończych przez adwokat M.D.

W niniejszej sprawie domniemywa się popełnienie następujących przestępstw:

- nakłanianie podejrzanego do składania fałszywych zeznań celem – prawdopodobnie – wyeliminowania obrońcy z procesu, a tym samym uniemożliwienia podejmowania przez niego działań, które mogłyby być sprzeczne z interesami prokuratora. Takie zachowania wypełniają znamiona przestępstw przewidzianych w art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 233 k.k oraz art. 235 k.k.

- wymuszanie od przesłuchiwanej osoby nieprawdziwych, obciążających obrońcę  zeznań, pod groźbą dalszego pozbawiania wolności osoby przesłuchiwanej. tj. przestępstwa z art. 246 k.k.,

- przestępstwo nadużycia uprawnień oraz niedopełnienia obowiązków uregulowane w art. 231 k.k., skutkujące działaniami na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, polegającego w szczególności na naruszeniu prawa do obrony oskarżonego, a także zasady legalizmu wyrażonej w art. 42 Konstytucji RP. Na nadużycie uprawnień mogą wskazywać takie zachowania jak nieumotywowana odmowa dostępu do akt sprawy uniemożliwiająca realizowanie obrony, przeprowadzenie czynności procesowych z udziałem mandanta adwokat M.D. bez uprzedniego zawiadomienia obrońcy, a tym samym uniemożliwienie jej wykonywania przewidzianych prawem czynności oraz działania zmierzające do wypowiedzenia obrony adwokat M. D. przez oskarżonego.

W dniu 12 lipca 2007 r. Prokuratura Rejonowa w P. wydała postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa. Prokurator po zapoznaniu się z uzyskanymi materiałami uznał, że nie zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przez prokuratora M.K. żadnego z przestępstw będących przedmiotem prowadzonego przez niego postępowania sprawdzającego.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka, złożyła do Sądu Rejonowego w W., za pośrednictwem Prokuratury Rejonowej w P., zażalenie na ww. postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa zarzucając prokuraturze obrazę przepisów postępowania, poprzez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, co w konsekwencji miało wpływ na treść wydanego postanowienia.

Na rozprawie, która odbyła się w dniu 15 listopada 2007 r., Sąd Rejonowy w W. uchylił decyzję Prokuratury Rejonowej w P. o odmowie wszczęcia śledztwa i nakazał przeprowadzenie postępowania w sprawie ewentualnego popełnienia przestępstwa przez prokuratura M.K. Sąd wskazał w szczególności na konieczność przesłuchania wszystkich świadków w sprawie (w tym samego podejrzanego) oraz konieczność udostępnienia zarówno Fundacji jak i pokrzywdzonej adwokat M.D. dostępu do akt w sprawie prowadzonej przez prokuratura M.K.

W postępowaniu sądowym adwokat M.D. Reprezentuje adw. Beata Czechowicz. Pismem z dnia 23 grudnia 2009 r. pełnomocnik pokrzywdzonej złożyła do Sądu Rejonowego w W. subsydiarny akt oskarżenia przeciwko prokuratorowi M.K. W piśmie tym zarzuca się prokuratorowi M.K. popełnienie czynu z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 246 k.k. w zw. z art. 11§ 2 k.k., poprzez:

- nakłanianie do złożenie przez osobę przesłuchiwaną w charakterze podejrzanego nieprawdziwych, obciążających pokrzywdzoną M.D. wyjaśnień,

- konsekwentne odmawianie adwokat M.D. wglądu do akt śledztwa, co uniemożliwiło jej realizację w pełni zadań obrończych,

- wielokrotne przeprowadzanie czynności procesowych z udziałem podejrzanego pod nieobecność adwokat M.D. oraz bez uprzedniego zawiadomienia o tych czynnościach, co uniemożliwiło jej należytą realizację  powinności obrończych, a w konsekwencji doprowadziło do podjęcia przez podejrzanego niekorzystnych dla niego decyzji procesowych,

- podejmowanie czynności mających na celu poderwanie u podejrzanego zaufania do jego obrońcy, adwokat M.D., co w rezultacie doprowadziło do wypowiedzenia przez niego pełnomocnictwa.

Mając na uwadze fakt, iż prokurator chroniony jest immunitetem, adw. Beata Czechowicz pismem z dnia 23 grudnia 2009 r. wniosła także o podjęcie niezbędnych działań zmierzających do uzyskania w Sądzie Dyscyplinarnym zezwolenia na uchylenie tego immunitetu i pociągnięcie prokuratora M.K. do odpowiedzialności karnej.

Sprawą  zostanie rozstrzygnięta przez sąd. Zdaniem Fundacji zasługuje ona na rzetelne wyjaśnienie. Należy podkreślić, iż zarzucane prokuratorowi zachowania naruszać mogą nie tylko podstawowe zasady prawa do obrony, ale przede wszystkim fundamenty demokratycznego państwa prawnego. Wskazane zdarzenia stanowią bowiem całkowite zaprzeczenie idei państwa prawa, praworządności oraz roli prokuratury. Są one lekceważeniem standardów wynikających z art. 42 Konstytucji RP oraz z art. 6 ust. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa jest objęta Programem Spraw Precedensowych jako przykład nadużywania uprawnień  przez prokuratora prowadzącego śledztwo i znaczące ograniczanie prawa do obrony. Pokrzywdzoną adwokat M.D. reprezentuje adw. Beata Czechowicz.