Odpowiedź Ministerstwa Sprawiedliwości na wystąpienie RPO w sprawie uregulowania sytuacji osób transpłciowych

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich przesłało Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka odpowiedź Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 22 września 2011 r.  na wystąpienie RPO w sprawie potrzeby przyjęcia kompleksowego aktu prawnego dotyczącego osób transpłciowych oraz pilnej interwencji ustawodawcy w zakresie trybu zmiany płci metrykalnej.

Ministerstwo Sprawiedliwości informuje, że podziela pogląd wyrażony w wystąpieniu o potrzebie kompleksowego uregulowania problematyki dotyczącej zmiany płci. Zdaniem Ministerstwa regulacja powinna określać przesłanki materialnoprawne wskazujące na istnienie dysforii płciowej, których zaistnienie pozwalałoby na ubieganie się o zmianę przynależności do płci oraz procedurę i organy uprawnione do stwierdzenia tych okoliczności. Akt ten powinien również wskazywać tryb postępowania, rodzaj rozstrzygnięcia oraz jego skutki w zakresie danych zawartych w aktach stanu cywilnego. Ponadto w opinii Ministerstwa regulacja powinna również obejmować problematykę zmiany danych osobowych w dokumentach sporządzonych po zmianie płci w stosunku do okoliczności sprzed tego zdarzenia. Równocześnie Ministerstwo wskazuje na konieczność uregulowania poza tym aktem skutków zmiany płci w obszarze stosunków prawnorodzinnych oraz w obszarze zabezpieczenia społecznego.

Ministerstwo opowiada się również za powołaniem międzyresortowego zespołu do opracowania stosownych rozwiązań prawnych w omawianym zakresie, w którego skład wchodziliby zainteresowane organy, w tym w szczególności Minister Spraw Wewnętrznych, Minister Zdrowia, Minister Pracy i Polityki Społecznej, Minister Sprawiedliwości, jak również przedstawiciele Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego oraz Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego.

Jednocześnie Ministerstwo Sprawiedliwości nie podziela propozycji RPO dotyczących wprowadzenia cząstkowych zmian przepisów, które miałyby obowiązywać do czasu wydania kompleksowej regulacji. Zdaniem Ministerstwa  rozwiązanie problemu w postaci wydawania rozstrzygnięć w ramach instytucji sprostowania aktu urodzenia nie przyniesie oczekiwanych skutków, ponieważ zmiana ta miałaby charakter czysto proceduralny.

Ponadto, zdaniem Ministerstwa Sprawiedliwości wykluczenie udziału osób najbliższych w postępowaniu z powództwa opartego na art. 189 k.p.c., będącego obecnie jedyną dopuszczalną podstawą prawną żądania zmiany płci, mogłoby skutkować naruszeniem konstytucyjnie chronionych praw tych osób. Osoby te, ze względu na konieczność poniesienia konsekwencji zmiany płci, mogłyby zostać zakwalifikowane do tzw. osób zainteresowanych w sprawie w rozumieniu art. 510 k.p.c