Pismo do RPO w sprawie konieczności uściślenia ram prawnych stosowania środków technicznych w ramach kontroli operacyjnej

25 stycznia 2011 r. Helsińska Fundacja Praw Człowieka skierowała pismo do Rzecznika Praw Obywatelskich z prośbą o rozważenie zasadności skierowania wystąpienia generalnego w przedmiocie niezbędnych zmian legislacyjnych lub wniosku do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zbadania zgodności:

- art. 19  ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji,
- art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym,
- art. 27 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu,
- art. 36 c ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej,
- art. 9e ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, 
- art. 31 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych,
- art. 31 ust. 4 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i Służbie Wywiadu Wojskowego 

z art. 47 (prawo do prywatności) w zw. z art. 2  w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP .

Zgodnie z ww. regulacjami kontrola operacyjna może polegać na stosowaniu środków technicznych umożliwiających uzyskiwanie w sposób niejawny informacji i dowodów oraz ich utrwalanie, a w szczególności m.in. treści rozmów telefonicznych i innych informacji przekazywanych za pomocą sieci telekomunikacyjnych. Zdaniem Fundacji w świetle wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 2 września 2010 r. w sprawie Uzun przeciwko Niemcom (skarga nr 35623/05) szeroki zakres ww. regulacji powoduje wątpliwości co do ich zgodności z Konstytucją RP.

W sprawie Uzun przeciwko Niemcom, Europejski Trybunał Praw Człowieka nie stwierdził naruszenia postanowień Konwencji, które zdaniem Skarżącego miało nastąpić na skutek zastosowania wobec niego podczas kontroli operacyjnej m.in. systemu nawigacji satelitarnej GPS (ang. Global Positioning System). Trybunał zwrócił bowiem uwagę na fakt, iż niemieckie przepisy kodeksu postępowania karnego w sposób precyzyjny przewidują możliwość stosowania GPS, jako jednej z wymienionych technik operacyjnych.  W konsekwencji Trybunał orzekł, że chociaż ingerencja w prawo do prywatności Skarżącego miała miejsce, jednak była to ingerencja uzasadniona, ponieważ odbyła się zgodnie z obowiązującym niemieckim porządkiem prawnym.

W opinii Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka polskie przepisy nie gwarantują w sposób wystarczający ochrony praw jednostki, wobec której prowadzi się kontrolę operacyjną. Stosowanie środka karnego na podstawie ogólnie   sformułowanych przepisów może, zdaniem Fundacji, stanowić przede wszystkim nieuzasadnioną ingerencję w prawo do prywatności jednostki gwarantowane w art. 47 Konstytucji RP. Fundacja zwraca też uwagę na fakt, iż na skutek obecnego kształtu regulacji, sąd krajowy nie jest w stanie kontrolować zasadności zastosowania określonego środka. Ponadto, przepisy te mogą przyczynić się do nadużywania przez służby swoich uprawnień.