Postępowanie w sprawie dostępu do informacji publicznej o odbiorcach unijnych dopłat bezpośrednich

Przy udziale prawników Programu Spraw Precedensowych prowadzone jest postępowanie z inicjatywy dziennikarza Andrzeja Krajewskiego, które za cel ma jawność życia publicznego w Polsce, w tym przypadku w zakresie dopłat unijnych. Działania przynoszą pozytywne skutki legislacyjne.

Wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej pojawiła się nowa, ogromna grupa beneficjentów pomocy publicznej otrzymujących unijne dopłaty rolnicze. Powszechnie przyjętą zasadą jest jawność takiej pomocy, co wiąże się bezpośrednio z konstytucyjnie gwarantowanym prawem dostępu do informacji publicznej. Tymczasem w Polsce odmawia się udzielenia informacji na temat beneficjentów dopłat rolniczych pomimo istnienia ku temu jednoznacznych podstaw zarówno na poziomie konstytucyjnym (art. 61) jak i ustawowym (ustawa o dostępie do informacji publicznej)

Sprawa toczy się zarówno przed sądem cywilnym jak i administracyjnym. W wyroku z dnia 20 marca 2007 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia orzekł, że informacja o odbiorcach dopłat unijnych nie jest jawna. Tym samym oddalony został pozew Andrzeja Krajewskiego przeciwko Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Sąd w ustnym uzasadnieniu powołał się na art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym inne ustawy mogą zawierać szczególne zasady i tryb ujawniania informacji publicznej. Bezpośrednio na wynik rozstrzygnięcia wpłynął natomiast ust. 3 art. 5 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Podczas odbytego wcześniej tego samego dnia posiedzenia Sąd oddalił wniosek pełnomocnika powoda, radcy prawnego Adama Popławskiego, o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność art. 5 ust. 3 w/w ustawy z art. 61 Konstytucji dot. dostępu obywateli do informacji publicznej. Od wyroku złożona zostanie apelacja.

Kolejna rozprawa w sprawie tym razem przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie odbędzie się w dniu 7 maja 2007 r.

Działania już jednak w chwili obecnej przynoszą pozytywne skutki. Świadczy o tym uchwalenie ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, ze szczególnym uwzględnieniem art. 43 w brzmieniu:

1. Agencja sporządza i podaje do publicznej wiadomości wykaz rolników, którym przyznano płatności lub płatność cukrową.

2. Wykaz, o którym mowa w ust. 1, zawiera imię i nazwisko albo nazwę rolnika, jego miejsce zamieszkania albo siedzibę oraz kwotę płatności i płatności cukrowej przyznanych na podstawie wniosków złożonych w danym roku.

3. Wykaz, o którym mowa w ust. 1, jest publikowany na stronie internetowej Agencji, co roku, do dnia 30 lipca, uwzględniając dane za poprzedni rok.

Efektem działań Programu Spraw Precedensowych jest więc doprowadzenie do ujawnienia od stycznia 2008 r. informacji publicznej o odbiorcach unijnych dopłat bezpośrednich.

Maciej Bernatt