Rozprawa apelacyjna z powództwa K.S. przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie

W dniu 23 lutego 2011 roku, przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie odbędzie się rozprawa apelacyjna z powództwa K.S. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Komendanta Stołecznego Policji, Prokuraturę Okręgową w Warszawie i Prezesa Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa o zapłatę odszkodowania (sygn. I ACa/986/10). Po tym, jak w dniu 7 maja 2010 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, XXIV Wydział Cywilny oddalił powództwo, K.S. wniosła apelację ponownie domagając się zasądzenia od Skarbu Państwa kwoty 595.170 złotych tytułem odszkodowania.

Sprawa K.S. objęta jest Programem Spraw Precedensowych, a powódkę reprezentuje pro bono r.pr. Tomasz Siembida z Kancelarii Weil Gotshal & Manges.

Począwszy od grudnia 2003 r. K.S. wielokrotnie zawiadamiała policję i prokuraturę o przestępstwach popełnianych przez jej męża. W zawiadomieniach K.S. alarmowała, że jej mąż znęca się nad nią i jej córkami, okrada ją, grozi wypędzeniem z domu i śmiercią. Niektóre z wniosków były wycofywane przez K.S. z uwagi na szantaż, jakiego mąż dopuszczał się w stosunku do niej i dzieci. K.S. wraz z córkami były wielokrotnie przesłuchiwane, jednak nie dawano wiary ich zeznaniom, a postępowania karne przeciwko mężowi K.S. były umarzane na wczesnym etapie. K.S. wielokrotnie i wyraźnie informowała policjantów, że obawia się wspólnego zamieszkiwania z mężem, ponieważ kierowane w stosunku do niej groźby pozbawienia życia i podpalenia domu powtarzają się.

W dniu 30 września 2005 r. Prokuratura Rejonowa w P. sporządziła akt oskarżenia przeciwko mężowi K.S., oskarżając go o przywłaszczenie mienia małżonków oraz znęcanie się nad żoną, przez grożenie jej pozbawieniem życia, spaleniem domu, wyzywanie wulgarnymi słowami oraz stosowanie przemocy fizycznej.

Na rozprawie w dniu 8 marca 2006 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów dotyczącej m.in. stanu psychicznego i poczytalności męża K.S. w czasie popełniania zarzucanych mu czynów. Na podstawie przeprowadzonego badania biegli wnieśli o skierowanie oskarżonego. na szpitalną obserwację sądowo – psychiatryczną, a na kolejnej rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. Sąd Rejonowy postanowił skierować go na badanie psychiatryczne połączone z obserwacją w zakładzie leczniczym na okres 6 tygodni.

W dniu 4 maja 2006 r.  mąż K.S. zmarł wskutek samobójczej śmierci w pożarze rodzinnego domu. W opinii sporządzonej w toku dalszego postępowania przez biegłego z zakresu pożarnictwa wynikało, że przyczyną pożaru było podpalenie.

Pozwem z dnia 2 czerwca 2007 r. K.S. wniosła o zasądzenie od Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Komendę Powiatową w P., Prokuraturę Rejonową w P. i Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa kwoty 595.170 zł tytułem odszkodowania oraz kwoty 50.000 zł  tytułem zadośćuczynienia na bezprawne działania organów państwa. Zdaniem K.S. bezprawne działanie organów państwa polegało na zaniedbaniu przez Policję, Prokuraturę i Sąd swoich obowiązków, czego między innymi dowodzić miał fakt, że jej wielokrotne prośby o zajęcie się sprawą znęcania się nad nią jej męża nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Zdaniem K.S. prawidłowe działanie Policji i Prokuratury, chociażby przez niezwłoczne umieszczenie jej męża na obserwacji w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym powinno było uniemożliwić mu przebywanie na wolności, a tym samym również podpalenie ich wspólnego domu. K.S. wskazała, że w wyniku pożaru jej dom uległ całkowitemu zniszczeniu, a ona utraciła majątek pozostały jej po zabraniu przez męża  wszystkich oszczędności ze wspólnego konta.

Wyrokiem z dnia 7 maja 2010 r., Sąd Okręgowy w Warszawie XXIC Wydział Cywilny oddalił powództwo.

W pisemnym uzasadnieniu wyroku z dnia 7 maja 2010 r. Sąd Okręgowy w Warszawie orzekł, że K.S. nie wykazała, aby pomiędzy niezgodnymi z prawem działaniami organów ścigania a poniesioną przez nią szkodą istniał adekwatny związek przyczynowy. W przekonaniu Sądu Okręgowego w Warszawie podpalenie domu oraz popełnienie samobójstwa przez męża K.S. nie mogło być uznane za typowe następstwo zaniechań organów ścigania. Zdaniem Sądu Okręgowego w Warszawie powódka K.S. nie wykazała, że podjęcie przez Policję działań prewencyjnych i realizacja procedur przeciwdziałania przemocy domowej wynikających z  tzw. Niebieskiej Karty powstrzymałyby jej męża E.S. przez spowodowaniem pożaru w maju 2006 r. 

Apelacją z dnia 26 sierpnia 2010 r. K.S. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie na jej rzecz kwoty 595.170 złotych tytułem odszkodowania.

W uzasadnieniu apelacji K.S. zwróciła uwagę m.in. na stosunkowo nową linię orzeczniczą Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (m.in. w sprawie Opuz przeciwko Turcji, skarga nr 33401/02) w zakresie pozytywnych obowiązków państwa, dotyczących podejmowania odpowiednich działań w celu ochrony życia jego obywateli.

Zdaniem Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka standardy wynikające ze wskazanych w apelacji wyroków Trybunału powinny znaleźć zastosowanie również na gruncie sprawy K.S. Z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, że na państwie – stronie Konwencji ciąży pozytywny obowiązek ochrony życia i zdrowia obywateli także w ich relacjach względem innych jednostek. Ten pozytywny obowiązek obejmuje podejmowanie odpowiednich działań prewencyjnych przed odpowiednie organy państwa, w celu ochrony zdrowia i życia danej jednostki przed aktami przemocy ze strony innych osób. W ramach ciążącego na Państwie pozytywnego obowiązku ochrony życia i zdrowia swoich obywateli,  organy państwa powinny działać z należytą starannością, podejmując działania odpowiednie dla powagi sytuacji. Dla powstania odpowiedzialności państwa za naruszenie tak rozumianego obowiązku wystarczy wykazanie, że w sytuacji, gdy organom państwowym znane było zagrożenie dla życia i zdrowia danej jednostki, organy państwa nie podjęły racjonalnie oczekiwanych od nich działań zapobiegających niebezpieczeństwu grożącemu danej jednostce.

PAP: Kobieta nie dostanie odszkodowania za dom spalony przez męża

Ogłoszenie wyroku w sprawie o odszkodowanie za niesprawne przeciwdziałanie przemocy domowej