Sąd w Słupsku : portale do rejestracji  

W dniu 7 lutego 2008 r. przed Sądem Okręgowym w Słupsku rozpoznana została apelacja w precedensowej sprawie „Gazety Bytowskiej.pl”, dotyczącej zakresu odpowiedzialności administratorów portali internetowych. Na rozprawie obecny był obserwator Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka jak również przedstawiciele mediów. Obrońcą oskarżonego jest na zasadzie pro bono adw. Piotr Fedusio.

Leszek Szymczak, właściciel i redaktor naczelny internetowego portalu Gazeta Bytowska.pl, został oskarżony przez prokuraturę o niedotrzymanie obowiązku rejestracji portalu (art. 45 Prawa prasowego). Ponadto, Szymczak był oskarżony o dopuszczenie do opublikowania na stronach portalu postów mogących nawoływać do popełnienia przestępstwa (art. 49a Prawa prasowego). W marcu 2005 r. na stronie portalu pod tekstem opisującym pracę bytowskiego komornika, który w czasie egzekucji poturbował 60-letnią kobietę, znalazł się m.in. post: "Proponuję gościa zlinczować, skoro metody cywilnoprawne zawiodły, wygląda bowiem na to, że trzeba będzie bezczelność bezczelnością załatwić! Obywatele!!! To do was ta odezwa".   

Sąd Rejonowy w Słupsku 7 marca 2007 r. warunkowo umorzył postępowanie w sprawie na rok próby, stając na stanowisku, że portal internetowy to „dziennik lub czasopismo”, a komentarze pod redakcyjnymi tekstami w serwisach internetowych to "materiał prasowy", w rozumieniu prawa prasowego. Uznał więc, że prowadzący portale internetowe powinni zarejestrować taką działalność w sądzie, sami zaś wydawcy mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności na gruncie przepisów Prawa prasowego za komentarze pod tekstami w serwisach internetowych. Apelację wniosła zarówno prokuratura jak i oskarżony.  

Na rozprawie apelacyjnej Sąd nie udzielił dziennikarzowi prywatnej stacji telewizyjnej zezwolenia na rejestrację obrazu i dźwięku, uznając, że nie przemawia za tym ważny interes społeczny. Przypomnijmy, że sprawa dotyczy portali internetowych i ma w niej zastosowanie prawo prasowe. Sąd zwrócił się wręcz do dziennikarza z prośbą o wyniesienie sprzętu z sali rozpraw. Na jego wątpliwości co do postanowienia Sądu, Sąd zareagował słowami: „nie teraz... przecież to tylko kwestie porządkowe... chcemy sprawę rozpatrzyć jak najszybciej... sam Pan widzi, mamy dziś tyle spraw... nie będziemy z Panem teraz wdawać się w dyskusję...”.  

Oskarżyciel publiczny podtrzymał swoją apelację jednocześnie wnosząc o oddalenie apelacji oskarżonego. „Obrona twierdzi, że wyrok ma coś z tłumienia krytyki prasowej, ograniczania swobody wypowiedzi... ma się to nijak do tej sprawy” - argumentował. Przyznał, że zdaje sobie sprawę z jej precedensowego charakteru. W opinii prokuratury „ustawodawca nie nadążał za rozwojem technologii w mediach i właśnie dlatego w tej sprawie trzeba odnieść się do prawa prasowego.”  

Zdaniem obrony taka interpretacja prawa prasowego jest wykładnią rozszerzającą, która nie może mieć zastosowania w sprawie karnej, zgodnie z zasadą nullum crimen sine lege certa et stricta. „Treść przepisów Prawa prasowego miała niewątpliwie wpływ na postawę i świadomość oskarżonego co do obowiązku rejestracji” - mówił adw. Piotr Fedusio.  

Sam oskarżony w ostatnim słowie powiedział: „Ubolewam nad tym, że jestem ofiarą prawa przestarzałego. Kiedy wydawałem przez 15 lat Gazetę Bytowską w formie papierowej, zarejestrowałem ją. Nie przyszło mi na myśl, żeby zrobić to kiedy zakładałem portal internetowy.” 

Sąd Okręgowy w Słupsku orzekł, że prowadzenie portalu, w myśl prawa prasowego, wymaga rejestracji, uznając Leszka Szymczaka winnym niedopełnienia tego obowiązku.  

Ze względu jednak na niską szkodliwość czynu Sąd warunkowo umorzył postępowanie, utrzymując w mocy tą część wyroku I instancji z 7 marca 2007 r. „Ustalenia Sądu I instancji są prawidłowe – mamy do czynienia z prasą, był obowiązek rejestracji, to kwestia oczywista” - powiedział uzasadniając orzeczenie sędzia Witold Żyluk. Dodał, że „przedmiotem ochrony jest tutaj rynek prasowy, to przepis służący ochronie wydawcy, żeby na rynku nie znajdowały się publikacje o tej samej nazwie”. W opinii Sądu oskarżony nie może się powoływać na swoją nieświadomość. Ponieważ funkcjonuje na rynku prasowym, musi mieć określony poziom świadomości i wiedzy. „Przecież rejestrował gazetę w formie papierowej” - zaznaczył sędzia.  

Co do drugiego zarzutu, Sąd Okręgowy uchylił wyrok I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Słupsku.

Sędzia Żyluk podkreślił, że przepisy Prawa prasowego wymagają ustalenia, czy materiał prasowy zawierał znamiona przestępstwa. W tej sprawie zbyt szybko przyjęto, że sporne posty zawierają znamiona przestępstwa ściganego z art. 255 §1 kodeksu karnego („Kto publicznie nawołuje do popełnienia występku lub przestępstwa skarbowego podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2”). Istnieje bowiem przepis o podobnej treści w kodeksie wykroczeń – art. 52a – który różni się od art. 255 §1 k.k. postawionym warunkiem - „jeżeli zasięg czynu albo jego skutki nie były znaczne”. Oznacza to, że przy przestępstwie z art. 255 §1 k.k. skutki muszą być znaczne, co zdaniem Sądu nie zostało udowodnione w sprawie Leszka Szymczaka. Sędzia Żyluk zauważył, że te ustalenia powinny mieć miejsce jeszcze na etapie postępowania przygotowawczego. Sąd przekazał wręcz wyrok do ponownego rozpoznania „z sugestią, że Sąd Rejonowy powinien rozważyć kwestię zwrotu akt do postępowania przygotowawczego z uwagi na jego braki.”