Sesja w Tbilisi na temat przeszkód w efektywnym wyjaśnianiu przez sądy i parlament naruszeń praw człowieka

W dniach 16-17 września 2010 r. w Tbilisi odbyło się spotkanie Komisji ds. Prawnych i Praw Człowieka Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. Jedna z sesji poświęcona była zagadnieniu nadużywaniu argumentu bezpieczeństwa państwa oraz potrzeby ochrony tajemnicy państwowej w wyjaśnianiu naruszeń praw człowieka przez sądy oraz specjalne komisje parlamentarne. Sesja była moderowana przez senatora Dicka Marty'ego. Jego zdaniem funkcjonariusze państwowi oraz politycy zbyt często powołują się na argument bezpieczeństwa państwowego lub na potrzebę ochrony tajemnicy państwowej, a tym samym uniemożliwiają wyjaśnienie okoliczności najpoważniejszych naruszeń praw człowieka. W konsekwencji organy powołane do badania tych naruszeń - sądy czy specjalne komisje parlamentarne - nie mogą kompleksowo wyjaśnić określonych zarzutów, szczególnie tych dotyczących działań służb specjalnych.

W sesji w charakterze ekspertów wzięli udział prokurator Armando Spataro z Włoch, prof. Ian Leigh z Uniwersytetu w Durham (Wielka Brytania) oraz dr Adam Bodnar z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Prok. Spatero przedstawił swoje doświadczenia związane z przygotowaniem aktu oskarżenia oraz uczestnictwem w procesie przeciwko 23 agentom CIA, którzy uczestniczyli w porwaniu Abu Omara. Prof. Ian Leigh wyjaśnił jak kształtuje się praktyka w Europie w zakresie powoływania komisji parlamentarnych do zbadania naruszeń praw człowieka, a także zastanowił się czy instytucjonalnie komisje takie posiadają w ogóle zdolność do kompleksowego wyjaśnienia tego typu spraw. Z kolei A. Bodnar przedstawił aktualny stan postępowań w Polsce dotyczących istnienia tajnego więzienia CIA. Zwrócił szczególną uwagę na różne problemy pojawiające się przy wyjaśnieniu tej sprawy, w tym na utrudnienia związane z konsekwencją uzyskania zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy państwowej przez polityków oraz funkcjonariuszy służb specjalnych.