Szef KRS po spotkaniu z prezydentem: sprawa powoływania sędziów do TK 

Trybunał Konstytucyjny powinien zbadać, czy prezydent może odmówić powołania sędziego – powiedział szef Krajowej Rady Sądownictwa Stanisław Dąbrowski podczas czwartkowej konferencji prasowej.

Przyznał, że ta właśnie sprawa, o której Rada dyskutowała z prezydentem Lechem Kaczyńskim podczas środowego spotkania, pozostała sporna między stronami. W sierpniu zeszłego roku prezydent "nie skorzystał z prawa powołania dziewięciorga sędziów". 
 
Szef KRS powiedział, że rozmawiano też o nowych przepisach, które mają uregulować status sędziów za kilkanaście miesięcy, gdy nie będzie już asesorów oraz o sprawie wynagrodzeń sędziowskich. W tym zakresie Dąbrowski ocenił spotkanie z prezydentem jako "bardzo dobre, pozwalające z optymizmem patrzeć w przyszłość". Dodał, że prezydent wyraził wolę kolejnych spotkań z Radą.    Dąbrowski przekazał, że dyskusja podczas spotkania toczyła się na temat artykułu 179 Konstytucji: "Sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej, na wniosek Krajowej Rady  Sądownictwa, na czas nieoznaczony". Sprawa odmowy powołania dziewięciorga sędziów w zeszłym roku wywołała wiele protestów środowiska sędziowskiego, a także Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka i innych organizacji. 
 
"Pan Prezydent traktuje ten przepis jako swoją prerogatywę, czyli możliwość powoływania i niepowoływania sędziów. My stoimy na stanowisku, że prezydent sędziów powołuje na nasz wniosek. Niewątpliwie w tej sprawie powinien się wypowiedzieć Trybunał Konstytucyjny" - ocenił szef Rady.    Sędzia Dąbrowski dodał, że prezydent Kaczyński przedstawił w środę Radzie przyczyny odmowy powołania dziewięciorga sędziów, co zostało KRS przekazane w sierpniu zeszłego roku, a w Monitorze Polskim ogłoszone 3 stycznia tego roku. Oznacza to - mówił sędzia Dąbrowski - że tych 9 sędziów musi ponownie poddać się procesowi weryfikacyjnemu i od nowa aplikować na wakujące stanowiska sędziowskie.   

"Pytaliśmy o to pana prezydenta. Odpowiedział, że miał zastrzeżenia co do terminowości sporządzania uzasadnień orzeczeń przez te osoby oraz stabilności ich orzecznictwa - czyli tego, że ich orzeczenia stosunkowo często były uchylane przez wyższe instancje" - ujawnił Dąbrowski. Pytany przez PAP przyznał, że oznacza to, iż prezydent we własnym zakresie dokonywał oceny pracy sędziów. Indagowany, czy to dopuszczalne, szef KRS odparł, że Rada "nie może narzucać prezydentowi interpretacji Konstytucji" i powtórzył, że w sprawie powinien się wypowiedzieć  Trybunał.   

KRS, która nie ma możliwości wystąpienia do TK w tej sprawie, zwróciła się do I Prezesa Sądu Najwyższego i prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, by sformułowali wniosek do Trybunału o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między prezydentem a Radą w tym zakresie. Według Dąbrowskiego, w SN trwają już prace studyjne.   

Proszony przez PAP o komentarz w tej sprawie dr Adam Bodnar z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka uważa, że "indywidualne kariery dziewięciu sędziów przegrały z wielką polityką". Jego  zdaniem, prezydent oceniając samemu kandydatury sędziów, wszedł w kompetencje KRS. "Przecież prezydent ma w Radzie swego przedstawiciela, więc może wpływać na jej decyzje tą  drogą" - dodał Bodnar. Fundacja zaoferowała pomoc tym dziewięciorgu sędziów. Oceniając ogólnie środowe spotkanie, Dąbrowski podkreślił, że prezydent dobrze zna problemy środowiska sędziowskiego, bo zasiadał w KRS jako minister sprawiedliwości, a wcześniej z  ramienia parlamentu.    Według szefa KRS, prezydent jest otwarty na współpracę w zakresie przygotowania nowelizacji przepisów, które zastąpią asesorów sędziowskich, bo za kilkanaście miesięcy - zgodnie z  wyrokiem TK - funkcja ta przestanie istnieć. Jeszcze w poprzedniej kadencji prezydent proponował nowelizację konstytucji i wprowadzenie "sędziów na czas określony", ale Rada i wtedy, i dziś ocenia ten projekt negatywnie, bo - jak mówił jej szef – "nie można obniżać standardu i dostosowywać konstytucji do ustaw, zamiast ustaw do konstytucji". "Spotkaliśmy się ze zrozumieniem" - uznał Dąbrowski.   

Rozmowa dotyczyła też kwestii wynagrodzeń sędziowskich, o podniesienie których dopomina się i KRS i Stowarzyszenie Sędziów Orzekających "Iustitia". Dąbrowski mówił, że pensje sędziów  jeszcze kilka lat temu były stosunkowo wysokie, ale obecnie – po podwyżkach dla innych sfer, nie można już ich tak ocenić, tym bardziej w porównaniu z wynagrodzeniami w innych zawodach  prawniczych, co budzi rozgoryczenie sędziów.   

"Chcemy, by do sądownictwa przychodzili najlepsi - także z adwokatury, prokuratury czy od radców prawnych. Dlatego pensje sędziów powinny być atrakcyjne, by zawód był prestiżowy dla  najlepszych profesjonalistów o wysokim poziomie etycznym" – mówił szef KRS dodając, że prezydent poparł te postulaty. Rada liczy na inicjatywę ustawodawczą prezydenta, która zmieniłaby  zasady przyznawania wynagrodzeń - zamiast rozporządzenia prezydenta z kontrasygnatą rządu mógłby się pojawić przepis, który automatycznie wiązałby wysokość pensji ze średnią płacą, będąc jej mnożnikiem.   

Co do protestów sędziów ("Iustitia" w Krakowie uchwaliła, że 30 maja będzie "dniem bez wokand") Dąbrowski uznał za nieporozumienie "wszelkie działania o charakterze strajkowym" w  wymiarze sprawiedliwości. "To tak, jakby strajkowali posłowie czy ministrowie - osoby sprawujące władzę państwową. Do czego byśmy doszli? Do rozkładu państwa. Nie tędy droga" - argumentował.    Dąbrowski uważa, że nawet w tegorocznym budżecie są rezerwy pozwalające na podwyżkę. "Choćby wakujące stanowiska sędziowskie" -  wskazał. (PAP)