 |
 |
 |
| wtorek, 24 lipca 2007 10:57 |
Prawa człowieka a lustracjaProwadzenie spraw związanych z lustracją przejął obecnie nowo utworzony w ramach Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka Program obejmujący sprawy rozliczeń z przeszłością. Jego koordynatorem jest adw. Mikołaj Pietrzak. Z Programem stale współpracują adw. Jacek Oleszczyk i Paweł Osik. Strona internetowa Programu znajduje się pod adresem: http://www.prawaczlowieka.pl/przeszlosc-rozliczenia/ Ivan Turek v. Słowacja Sprawa dotyczy obywatela Słowacji, który z racji zatrudnienia w administracji publicznej poddany był weryfikacji lustracyjnej. W 1992 ogłoszona została informacja, iż był tajnym współpracownikiem służb bezpieczeństwa, w wyniku czego skarżący zrezygnował ze stanowiska. Skarżący wytoczył powództwo o ochronę dóbr osobistych. W 1999 r. jego powództwo zostało oddalone, gdyż uznano iż formalnie był zarejestrowany jako „agent" w archiwach StB, a tym samym jego weryfikacja lustracyjna była prawidłowa. Skarżący podnosi jednak, iż jego weryfikacja lustracyjna była krzywdząca, gdyż nie był świadomy tego, iż jest współpracownikiem oraz że sądy niewłaściwie oceniły materiał dowodowy. Skarży się do ETPCz na podstawie art. 6 i art. 8 Konwencji. Helsińska Fundacja Praw Człowieka przedstawiła w sprawie opinię przyjaciela sadu. Jej celem było zwrócenie uwagi Trybunału na doświadczenia polskie w zakresie prowadzenia postępowań lustracyjnych, tak aby przy tworzeniu standardu europejskiego zostały one wzięte pod uwagę. Fundacja uznała, że wyrok w sprawie Turek przeciwko Słowacji będzie miał duże znaczenie dla wypracowania odpowiednich standardów postępowania lustracyjnego w Polsce, jak również dla przyszłych orzeczeń Trybunału Praw Człowieka. Fundacja spodziewa się bowiem szeregu spraw z Polski dotyczących tej problematyki. Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz) wyrokiem z dnia 16 lutego 2006 r. (skarga nr 57986/00) uznał, że Słowacja w postępowaniu lustracyjnym przeciwko Ivanowi Turek naruszyła art. 6 (prawo do rzetelnego procesu) oraz art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (prawo do poszanowania życia prywatnego). ETPCz uznał, że osoba, która jest podejrzana o współpracę powinna mieć pełne prawo do obrony, w tym w szczególności prawo dostępu do wszystkich dokumentów (w tym tajnych) jej sprawy dotyczących. Zdaniem ETPCz ingerencja w sferę prywatności jest bezprawna, jeżeli podejrzany jest pozbawiony wystarczających gwarancji procesowych dla ochrony jego życia prywatnego. Taka ingerencja powinna być prawnie uzasadniona oraz dawać podejrzanemu prawo do obrony, w szczególności z uwzględnieniem zasady równości broni. Ponadto ETPCz stwierdził, że w przedmiotowej sprawie doszło do przewlekłości postępowania (proces lustracyjny trwał 7 lat).
Tadeusz Matyjek v. Polsce Sprawa T. Matyjka jest pierwszą polską sprawą dotyczącą lustracji rozpatrywaną przez Europejski Trybunał Praw Człowieka. T. Matyjek został uznany za kłamcę lustracyjnego na podstawie ustawy z 1997 r. Złożył oświadczenie lustracyjne w związku z wyborem na posła do Sejmu RP. W efekcie przeprowadzonego postępowania lustracyjnego, utracił mandat poselski, a także został pozbawiony możliwości wykonywania szeregu funkcji publicznych (określonych ustawą lustracyjną) przez okres 10 lat. T. Matyjek wniósł skargę na naruszenie art. 6 Konwencji. W szczególności skarżył się, że nie mógł skutecznie się bronić, gdyż uniemożliwiono mu sporządzanie notatek w postępowaniu przed sądem krajowym, ze względu na ograniczony dostęp do akt sprawy (tylko możliwość przeglądania akt, bez możliwości wynoszenia notatek poza kancelarię tajną). ETPCuwzględnił zarzuty skarżącego.
|