Czym się zajmujemy

Program „Prawa człowieka a rozliczenia z przeszłością" prowadzony przez Helsińską Fundację Praw Człowieka rozpoczął swą działalność w marcu 2007 r. Jego zespół stanowią Paweł Osik – Koordynator Programu oraz Wojciech Klicki. Program stale współpracuje również z adw. Mikołajem Pietrzakiem, który prowadzi dla Programu sprawy pro bono.

Program prowadzony jest dzięki wsparciu i grantom otrzymanym od CEE Trust i Open Society Institute.

W polu zainteresowań Programu znajdują się trzy obszary:

- lustracja;

- raport WSI;

- dezubekizacja

Rozliczenia z przeszłością należy rozumieć szeroko, ponieważ w naszych działaniach zajmujmy się nie tylko rozliczeniem ze spadkiem po Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, którego to rozliczenia instrumenty stanowią ustawa lustracyjna i tzw. ustawa dezubekizacyjna, ale także okres późniejszy, ponieważ kwestie związane z weryfikacją Wojskowych Służb Informacyjnych i ich poprzedniczek, obejmują okres nie tylko PRL, ale aż do 30 września 2006 r., to jest momentu rozwiązania WSI.

Celem Programu jest kształtowanie odpowiedniej praktyki tworzenia i stosowania prawa pod kątem respektowania praw i wolności człowieka i obywatela. 

Jeśli chodzi o praktykę stosowania prawa, czynimy to udzielając pomocy osobom dotkniętym działaniami państwa w zakresie naszych zainteresowań, naruszających wolności i prawa człowieka. Obejmuje ona porady prawne i reprezentację poszczególnych osób w wybranych sprawach przed sądami i organami administracyjnymi, przedstawianie opinii prawnych sądom i trybunałom, korzystanie ze statusu organizacji pozarządowej i włączanie się do postępowań w charakterze przyjaciela sądu (amicus curiae).

Nasze działania polegają także na monitorowaniu prac ustawodawczych, przygotowywaniu i przedstawianiu opinii prawnych już na tym etapie. Ponadto, działania te obejmują również szeroko rozumiane poszerzanie świadomości prawnej w społeczeństwie – w bardziej lub mniej sformalizowanych formach. To ostatnie poprzez udzielanie porad w indywidualnych sprawach, współpracę z mediami, zamieszczanie opracowań na stronie internetowej Programu.
 

W naszych działaniach w dużej mierze czerpiemy z metody litygacji strategicznej (strategic litigation), w której propagowaniu i rozwijaniu w Polsce daleko idące sukcesy odnosi dr Adam Bodnar, Szef Działu Prawnego Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Metoda ta polega na odpowiednim doborze i prowadzeniu spraw sądowych i administracyjnych dotyczących istotnych z punktu widzenia interesu publicznego kwestii. Celem takiego działania jest identyfikowanie niewłaściwej praktyki orzeczniczej i administracyjnej, wskazywanie na nieprawidłowe regulacje prawne i istniejące luki prawne oraz dążenie do ukształtowania odpowiedniej praktyki, a także zmian ustawodawczych.