Skarb Państwa na podstawie wadliwej decyzji administracyjnej nie może stać się właścicielem nieruchomości, nie może też wzbogacić się o prawo własności nieruchomości przejętej na podstawie tej wadliwej decyzji

Taki wniosek wypływa z wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 24 września 2010 r., I A Ca 138/10. Sąd ten zauważył, że wpis w księdze wieczystej, gdy jest dokonany w oparciu o wadliwą podstawę, nie przenosi własności na ujawniony w oparciu o tę wadliwą podstawę podmiot, choćby jej wadliwość nie była w tym czasie ujawniona. Dopiero nabywcę wadliwie wpisanego prawa chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. W sytuacji, gdy przedmiotem wzbogacenia jest kwota pieniężna, jego zwrot powinien nastąpić w pieniądzu, przy czym zobowiązanie to może podlegać sądowej waloryzacji. Z uzasadnienia wyroku wynika, że skuteczne wzruszenie decyzji administracyjnej przenoszącej własność nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa powoduje jedynie objęcie jej w posiadanie, ale nie przenosi prawa własności. Dalszego nabywcę tych nieruchomości chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. W dacie rozporządzenia nieruchomościami przez Skarb Państwa dochodzi do nieusprawiedliwionego w sensie materialnoprawnym przesunięcia majątkowego, wskutek czego poprzedni właściciel definitywnie traci prawo własności nieruchomości (przesłanka zubożenia), a Skarb Państwa uzyskuje cenę za nieruchomość, jak właściciel (przesłanka wzbogacenia). Roszczenie poprzedniego właściciela staje się wymagalne dopiero z chwilą stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Do bezpodstawnego wzbogacenia Skarbu Państwa dochodzi zatem w momencie sprzedaży nieruchomości i uzyskania za nie ceny, a późniejsze, deklaratoryjne stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej powoduje powstanie roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia, które od tego momentu staje się wymagalne. Jednocześnie sąd zauważa, że zakres obowiązku pozwanego Skarbu Państwa zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia ogranicza się do zwrotu uzyskanej ceny, a nie wartości zbytych nieruchomości i to z daty orzekania.